Rằm tháng Giêng (Tết Nguyên tiêu): ý nghĩa, mâm cúng và đi lễ chùa

Dân gian có câu Lễ Phật quanh năm không bằng rằm tháng Giêng, ý nói đây là ngày rằm được coi trọng nhất năm. Bài này trả lời các câu hỏi thực tế: cúng gì, cúng lúc nào, đi chùa sao cho thong thả, và kết thúc Tết ra sao.

5 phút đọc · Ngày Tết và đầu năm · Cẩm nang nhanso.net

Rằm tháng Giêng là ngày gì và vì sao quan trọng?

Rằm tháng Giêng còn gọi là Tết Nguyên tiêu, ngày trăng tròn đầu tiên của năm âm lịch. Người xưa coi đây là đêm trăng sáng mở đầu một năm, nên cúng để tạ ơn tổ tiên, thần linh và cầu bình an cho cả năm theo tín ngưỡng truyền thống.

Với nhiều gia đình, rằm tháng Giêng còn là mốc khép lại không khí Tết. Sau ngày này, mọi người trở lại nhịp công việc, đi học và chuyện chợ búa như bình thường.

Cúng rằm, mùng mộtDùng thử ngay trên nhanso.net

Nên cúng chay hay cúng mặn?

Câu hỏi này không có đáp án duy nhất, vì tùy nơi cúng và nếp nhà.

  • Cúng Phật ở chùa hoặc bàn Phật tại nhà: thường dùng mâm chay gồm xôi, chè, các món đậu, rau củ, hoa quả.
  • Cúng gia tiên ở nhà: có thể mặn hoặc chay; mâm mặn thường có gà luộc, xôi, canh, giò và các món truyền thống.
  • Gia đình có người ăn chay: có thể làm mâm chay chung để cả nhà cùng dùng, không phải nấu hai mâm.

Hương, hoa, đèn nến, trái cây, trầu cau, nước sạch là phần chung của mọi mâm.

Nhiều gia đình cúng từ ngày 14 hoặc sáng ngày 15 âm lịch, tùy thời gian thuận tiện của các thành viên. Chọn lúc cả nhà có mặt thì ý nghĩa nhất.

Mâm cúng gọn nhẹ cho gia đình nhỏ sau Tết

Rằm tháng Giêng đến ngay sau Tết, nhiều nhà đã mỏi mệt vì bếp núc. Mâm cúng tối giản vẫn trang trọng nếu chuẩn bị chu đáo.

  • Chọn ba bốn món: xôi, chè hoặc bánh trôi, một đĩa trái cây, bình hoa tươi.
  • Tận dụng thực phẩm còn lại sau Tết như bánh chưng, giò, dưa hành để chế biến món mới.
  • Ở chung cư, bày mâm trên bàn gọn, thắp hương thưa để tránh khói nhiều.
  • Gọi họ hàng gần cùng góp món, mỗi nhà một phần rồi cùng quây quần.

Nếu bận đi làm, bạn chuẩn bị mâm từ buổi sáng, buổi tối chỉ cần hâm nóng, thắp hương và ngồi cùng nhau. Cách này nhẹ nhàng nhưng không mất ý nghĩa.

Ăn gì trong ngày rằm tháng Giêng?

Không có món bắt buộc, mỗi vùng một khác. Nhiều nơi ăn xôi, chè trôi nước hoặc bánh trôi, cỗ chay; có nơi ăn bánh chưng còn lại, cháo hoặc canh nóng. Bánh trôi tròn trắng thường được liên hệ với hình ảnh trăng rằm và sự sum vầy, đó là cách hiểu dân gian chứ không phải quy định.

Nếu gia đình có trẻ nhỏ, bạn có thể làm bánh trôi cùng các con: nặn viên, thả vào nồi nước sôi, đợi bánh nổi lên. Việc nhỏ như vậy đủ tạo một buổi chiều vui.

Đi lễ chùa ngày rằm: đi sớm hay muộn, mang gì, cần lưu ý gì?

Ngày rằm tháng Giêng các chùa rất đông, nhất là buổi tối. Bạn có thể đi vào các ngày trước hoặc sau rằm, hoặc đến buổi sáng sớm để thong thả hơn. Mang theo ít tiền mặt, nước uống, và để mắt đến trẻ nhỏ, người cao tuổi trong đoàn.

  • Ăn mặc kín đáo, lịch sự; giữ trật tự, xếp hàng.
  • Thắp hương đúng nơi quy định, hạn chế đốt nhiều vàng mã.
  • Không nhét tiền lẻ vào tay tượng hay đặt khắp nơi; đặt công đức vào hòm.
  • Giữ tư trang cẩn thận vì chùa thường rất đông.
  • Đi giày dép dễ cởi, xếp ngay ngắn khi vào chính điện.

Một lần đi lễ trật tự, thanh tịnh có ý nghĩa hơn đi vội giữa đám đông.

Trăng rằm đầu năm trong đời sống

Rằm tháng Giêng không chỉ có cúng lễ mà còn là đêm trăng đầu tiên của năm mới, nên nhiều nơi tổ chức hội hè, thả đèn hoa đăng, ngắm trăng thưởng trà. Ở thành phố, gia đình có thể đơn giản ra ban công, sân thượng hay công viên gần nhà, ngồi ngắm trăng sau bữa cơm rằm.

Hãy tranh thủ gặp gỡ họ hàng, bạn bè chưa kịp hẹn trong dịp Tết, hay nhắc nhau những dự định cho năm mới.

Nếu thả đèn hoa đăng, chọn loại tự hủy hoặc vớt lại sau đó để không để rác trên mặt nước.

Cúng xong thì hạ cây nêu, tháo đồ trang trí Tết lúc nào?

Thời điểm hạ đồ Tết tùy từng nhà. Có nơi giữ đến hết rằm tháng Giêng rồi mới tháo cành đào, cây quất, câu đối; có nơi tháo ngay sau mùng 7 hoặc mùng 10. Không có luật chung, bạn chọn thời điểm cả nhà thấy hợp.

  • Hoa tươi còn đẹp thì giữ thêm, héo thì thay bằng hoa mới.
  • Bánh kẹo, trái cây trên mâm ngũ quả nên dùng hết, không để lâu hỏng.
  • Lau bàn thờ, cất bao lì xì và đồ trang trí vào hộp gọn để năm sau dễ tìm.

Sau khi dọn xong, nhà cửa trở lại nhịp bình thường, cũng là lúc bắt đầu một năm làm việc mới nhẹ đầu hơn.

Hỏi đáp

Rằm tháng Giêng là ngày nào dương lịch?

Là ngày 15 tháng Giêng âm lịch, mỗi năm rơi vào một ngày dương lịch khác nhau, thường trong tháng 2 hoặc đầu tháng 3; xem lịch âm để biết chính xác.

Nên cúng chay hay mặn?

Cúng Phật thường dùng mâm chay; cúng gia tiên có thể chay hoặc mặn tùy nếp nhà. Gia đình có người ăn chay có thể chọn mâm chay chung cho gọn.

Rằm tháng Giêng có cần ăn gì đặc biệt không?

Mỗi vùng một khác: nhiều nơi ăn xôi, chè trôi nước, bánh trôi, hoặc cỗ chay. Không có món bắt buộc, gia đình chọn theo nếp riêng.

Rằm tháng Giêng có phải nghỉ làm không?

Thông thường không phải ngày nghỉ lễ chính thức. Nhiều người sắp xếp cúng và đi lễ vào buổi tối hoặc cuối tuần gần ngày rằm, nên bạn không cần lo ngại nếu phải đi làm vào ngày này.

Đi chùa rằm tháng Giêng có cần mang lễ không?

Không bắt buộc. Nhiều người chỉ mang hương hoa hoặc hoa quả, hoặc đặt công đức vào hòm. Chùa thường không yêu cầu lễ lớn, bạn mang theo điều mình có thể và giữ lòng thành.

Rằm tháng Giêng có cúng ở nhà được không?

Được. Bạn có thể cúng gia tiên ở bàn thờ trong nhà bằng mâm quả hoặc mâm cơm gọn, không nhất thiết phải đi chùa. Nếu không đi được, thắp nén hương ở nhà vẫn đủ ý nghĩa.

Hạ đồ trang trí Tết sau rằm tháng Giêng có đúng không?

Nhiều nhà giữ đến hết rằm rồi mới tháo, nhưng đó là thói quen chứ không phải quy định. Bạn tháo lúc nào thuận tiện cho cả nhà đều được.

Thấy hữu ích? Gửi trang này cho người thân, bạn bè.

Facebook

Chia sẻ trang này

Ảnh xem trước: Rằm tháng Giêng: ý nghĩa, mâm cúng, đi lễ chùa đầu năm
nhanso.net Rằm tháng Giêng: ý nghĩa, mâm cúng, đi lễ chùa đầu năm Rằm tháng Giêng (Tết Nguyên tiêu): ý nghĩa ngày rằm đầu năm, mâm cúng chay hoặc mặn, giờ cúng, cách đi lễ chùa đông người và những món nên ăn trong ng…