Tăng cân khi mang thai
Nên tăng bao nhiêu kg theo cân nặng trước khi mang thai.
Khuyến nghị tăng cân khi mang thai (IOM 2009)
| BMI trước mang thai | Cả thai kỳ | Mỗi tuần (3 tháng giữa, cuối) |
|---|---|---|
| Thiếu cân (dưới 18,5) | 12,5–18 kg | 0,44–0,58 kg |
| Bình thường (18,5–24,9) | 11,5–16 kg | 0,35–0,50 kg |
| Thừa cân (25–29,9) | 7–11,5 kg | 0,23–0,33 kg |
| Béo phì (từ 30) | 5–9 kg | 0,17–0,27 kg |
Ba tháng đầu thường chỉ tăng 0,5–2 kg. Khuyến nghị cho thai đơn, theo Viện Y học Hoa Kỳ (IOM) năm 2009.
Tăng cân đúng mức khi mang thai
- Không cần "ăn cho hai người": ba tháng giữa chỉ cần thêm khoảng 340 kcal mỗi ngày, ba tháng cuối khoảng 450 kcal.
- Ưu tiên thực phẩm giàu đạm, sắt, canxi, chất xơ; hạn chế đồ ngọt và đồ chiên.
- Vận động nhẹ như đi bộ, bơi, yoga bầu khoảng 150 phút mỗi tuần nếu bác sĩ cho phép.
- Cân mỗi tuần vào cùng một giờ và ghi lại để bác sĩ theo dõi.
Về công cụ tăng cân khi mang thai
Nhập chiều cao, cân nặng trước khi mang thai, tuần thai và cân nặng hiện tại để xem khoảng tăng cân khuyến nghị cho cả thai kỳ theo Viện Y học Hoa Kỳ (IOM), tốc độ tăng mỗi tuần và bạn đang ở đâu so với khoảng đó.
Khuyến nghị dành cho thai đơn. Mang song thai, tiểu đường thai kỳ, tiền sản giật hay các tình trạng đặc biệt cần theo hướng dẫn riêng của bác sĩ sản khoa.
Đọc kết quả thế nào?
Công cụ tính BMI trước khi mang thai từ chiều cao và cân nặng bạn nhập, rồi xếp vào một trong bốn nhóm: dưới 18,5, từ 18,5 đến dưới 25, từ 25 đến dưới 30 và từ 30 trở lên. Mỗi nhóm có một khoảng tăng cân cho cả thai kỳ và một nhịp tăng mỗi tuần từ tuần 14. Ba tháng đầu được tính chung khoảng 0,5 đến 2 kg. Người có BMI thấp được khuyến nghị tăng nhiều hơn, người có BMI cao tăng ít hơn.
Nếu bạn nhập thêm tuần thai và cân nặng hiện tại, công cụ cộng phần ba tháng đầu với số tuần đã qua từ tuần 14 để ra khoảng tăng cân đến thời điểm này, rồi so với mức bạn đã tăng. Thanh màu có ba vùng là ít, khuyến nghị, nhiều. Nằm ngoài vùng giữa không có nghĩa là có vấn đề: cân nặng dao động theo bữa ăn, lượng nước và cả thời điểm cân, nên hãy cân cùng giờ, cùng loại quần áo để so sánh các lần.
Cần nhớ rằng số cân tăng không chỉ là mỡ. Nó gồm em bé, nhau thai, nước ối, tử cung lớn lên, vú căng, lượng máu và dịch tăng thêm, cùng phần dự trữ cho việc cho con bú. Khuyến nghị này dành cho thai đơn; bạn mang song thai, có tiểu đường thai kỳ hay tiền sản giật thì cần mục tiêu riêng. Người ốm nghén nặng có thể sụt cân những tuần đầu, và bác sĩ sẽ đánh giá theo từng trường hợp.
Ví dụ: cao 158 cm, nặng 50 kg trước khi mang thai, nay thai 20 tuần và 54 kg
- BMI trước mang thai: 50 chia cho 1,58 bình phương, được khoảng 20,0, thuộc nhóm bình thường.
- Cả thai kỳ nên tăng khoảng 11,5 đến 16 kg, và từ tuần 14 khoảng 0,35 đến 0,50 kg mỗi tuần.
- Ở tuần 20 có 7 tuần tính từ tuần 14: thấp nhất 0,5 + 7 × 0,35 = 2,95 kg, cao nhất 2 + 7 × 0,50 = 5,5 kg.
- Mức đã tăng là 54 − 50 = 4 kg.
- 4 kg nằm giữa 2,95 và 5,5 kg nên thuộc vùng khuyến nghị.
Đến tuần 20 mức tăng khuyến nghị khoảng 2,95 đến 5,5 kg; bạn đã tăng 4 kg, nằm trong khoảng này.
Khi nào nên đi khám?
- Tăng cân rất nhanh trong vài ngày, kèm phù mặt, phù tay hoặc phù chân nhiều.
- Đau đầu dữ dội, nhìn mờ, đau vùng thượng vị: hãy đi khám ngay vì có thể liên quan đến huyết áp; nếu có co giật hoặc ngất, gọi 115.
- Cân nặng không tăng, hoặc sụt cân nhiều tuần liên tục từ ba tháng giữa, nhất là khi ăn ít và nôn nhiều.
- Nôn nhiều đến mức không giữ được nước hoặc thức ăn, mệt lả, tiểu rất ít.
- Thai máy giảm rõ, ra máu hoặc ra nước âm đạo bất thường: đến cơ sở sản khoa ngay.
Câu hỏi thường gặp
Mang thai nên tăng bao nhiêu kg?
Theo IOM 2009: BMI trước mang thai dưới 18,5 nên tăng 12,5 đến 18 kg; 18,5 đến 24,9 tăng 11,5 đến 16 kg; 25 đến 29,9 tăng 7 đến 11,5 kg; từ 30 tăng 5 đến 9 kg.
Ba tháng đầu nên tăng bao nhiêu?
Thường chỉ khoảng 0,5 đến 2 kg trong ba tháng đầu; phần lớn cân nặng tăng ở ba tháng giữa và cuối.
Tăng cân quá nhiều hay quá ít có sao không?
Tăng quá nhiều liên quan đến tiểu đường thai kỳ, thai to; tăng quá ít liên quan đến trẻ nhẹ cân. Hãy trao đổi với bác sĩ nếu mức tăng lệch nhiều so với khuyến nghị.
Tôi bị ốm nghén và sút cân thì có sao không?
Sụt vài kg trong ba tháng đầu khá thường gặp và thường ổn nếu về sau bạn ăn lại được. Nếu nôn nhiều đến mức không ăn uống được hoặc sụt cân nhiều, hãy báo bác sĩ sản khoa để được hỗ trợ.
Mang song thai thì khuyến nghị có khác không?
Có. Công cụ này chỉ áp dụng cho thai đơn. Với song thai, khoảng tăng cân thường cao hơn và bác sĩ sẽ đặt mục tiêu riêng cho bạn dựa trên BMI và tình trạng thai.
Nếu bạn tăng nhiều hơn khuyến nghị thì nên làm gì?
Đừng ăn kiêng khắc nghiệt hay nhịn ăn. Hãy xem lại thực đơn, giảm nước ngọt, đồ chiên, thêm rau và đạm, đi bộ nhẹ nhàng, và trao đổi với bác sĩ ở lần khám tới để có hướng dẫn hợp với bạn.