Phòng ngộ độc thực phẩm: ăn chín uống sôi, dấu hiệu

Phòng ngộ độc thực phẩm: ăn chín uống sôi và khi nào cần đi viện

Ngộ độc thực phẩm thường xảy ra vì những sơ suất rất nhỏ: thức ăn để lâu, dao thớt dùng chung, hay mua đồ không rõ nguồn gốc. Giữ vài nguyên tắc đơn giản đã giảm được phần lớn nguy cơ. Dưới đây là cách phòng, cách bảo quản và dấu hiệu cần đi khám.

6 phút đọc · Phòng bệnh, sơ cứu · Cẩm nang nhanso.net

Ăn chín, uống sôi, giữ sạch

Nhiệt độ cao giúp tiêu diệt nhiều vi khuẩn có hại, vì vậy nên nấu kỹ, đặc biệt với thịt, cá, trứng và hải sản. Thức ăn thừa cần đun lại thật nóng, đun đều cả bên trong trước khi ăn.

Uống nước đun sôi hoặc nước đã qua xử lý an toàn; đá dùng cũng nên làm từ nước sạch.
Rửa kỹ rau củ quả dưới vòi nước chảy, gọt vỏ khi cần.
Rửa tay với xà phòng trước khi nấu và trước khi ăn.
Không để thức ăn chín ở nhiệt độ phòng quá lâu, nhất là khi trời nóng; cất tủ lạnh sớm.
Giữ bếp, dao, thớt, khăn lau sạch và khô.

Nếu thức ăn có mùi lạ, vị chua bất thường hoặc nghi đã để quá lâu, hãy bỏ đi. Tiếc vài bữa ăn rẻ hơn nhiều so với một đợt phải đi viện.

Bảo quản thực phẩm trong tủ lạnhDùng thử ngay trên nhanso.net

Tách đồ sống và đồ chín

Thực phẩm sống có thể mang vi khuẩn sang thức ăn chín qua dao, thớt, đĩa hoặc tay. Hãy dùng riêng dụng cụ cho hai nhóm này, hoặc rửa sạch bằng xà phòng giữa hai lần dùng. Trong tủ lạnh, để đồ sống ở ngăn dưới, đồ chín có đậy kín ở ngăn trên.

Một lỗi hay gặp là dùng đĩa đã đựng thịt sống để bày thịt chín, hoặc dùng chung đũa gắp khi nướng. Nước rỉ ra từ thịt sống cũng có thể chảy xuống thực phẩm khác nếu không đậy kín.

Dùng thớt, dao riêng cho thịt cá sống và cho rau củ ăn ngay.
Rửa tay sau khi chạm vào thịt, cá, trứng sống.
Dùng đĩa và đũa riêng khi nướng, lẩu, rồi mới gắp đồ chín vào bát.
Bọc kín thịt cá khi để trong tủ lạnh.

Bảo quản và hâm lại thức ăn thừa

Thức ăn nấu xong để nguội từ từ ở nhiệt độ phòng là điều kiện rất thuận lợi cho vi khuẩn sinh sôi. Vì vậy, đừng để nồi canh, nồi cơm hay đĩa thức ăn chín ngoài bàn nhiều giờ, đặc biệt trong mùa nóng.

Chia thức ăn thừa thành phần nhỏ trong hộp sạch để nguội nhanh hơn.
Đậy kín và cất vào tủ lạnh khi đã bớt nóng, đừng để qua đêm ngoài bàn.
Khi ăn lại, đun thật nóng đều cả bên trong, khuấy giữa chừng nếu hâm bằng lò vi sóng.
Không hâm đi hâm lại nhiều lần; chỉ hâm phần vừa đủ ăn.
Dán nhãn ngày nấu để biết món nào để đã lâu.

Cơm nguội, thịt, cá và món có nước sốt là những món cần chú ý hơn vì dễ hỏng khi để lâu. Nếu nghi ngờ, hãy bỏ đi.

Chọn nơi bán uy tín và ăn ngoài an toàn

Khi mua thực phẩm, ưu tiên cơ sở có địa chỉ rõ ràng, nguồn gốc minh bạch, bảo quản sạch sẽ. Hãy cẩn thận với đồ ăn quá rẻ, bao bì rách, hết hạn hoặc bán ở nơi nhiều bụi và ruồi nhặng. Với đồ ăn sẵn, các bữa cỗ đông người, nên chọn nơi chế biến vệ sinh và ăn sớm sau khi nấu.

Ăn ở bếp ăn tập thể hay tiệc đông người thì càng cần chú ý, vì một mẻ thức ăn có vấn đề có thể khiến nhiều người cùng bị.

Quan sát khu chế biến: sạch, có che đậy, người nấu rửa tay và dùng dụng cụ riêng.
Chọn món nấu chín nóng tại chỗ, tránh món để nguội lâu ngoài trời nóng.
Cẩn thận với đồ sống hoặc tái, rau sống, nước đá không rõ nguồn.
Đọc hạn sử dụng và tình trạng bao bì khi mua đồ đóng gói.

Đi chợ và cất đồ về nhà: thói quen ít ai để ý

Nhiều sự cố bắt đầu từ lúc đi chợ về chứ chưa phải lúc nấu. Thịt cá mua buổi sáng, để trong túi ni lông trên xe giữa nắng rồi mới cất tủ lạnh sau vài giờ là cách làm thức ăn hỏng nhanh.

Mua thực phẩm tươi sống sau cùng và về nhà ngay, đặc biệt vào mùa nóng.
Tách túi đựng thịt cá với rau quả, bọc kín để nước không rỉ ra đồ khác.
Cất ngay vào tủ lạnh, không để trên bàn bếp chờ rã đông; rã đông trong ngăn mát hoặc nấu ngay.
Rửa tay và lau mặt bếp sau khi sơ chế thịt cá sống.

Nhóm cần đặc biệt cẩn thận

Trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người lớn tuổi và người có bệnh mạn tính thường bị ảnh hưởng nặng hơn khi ngộ độc. Với các nhóm này, nên ưu tiên ăn chín kỹ, tránh các món tái, sống và không ăn đồ ăn để lâu.

Khi nấu cho trẻ nhỏ, hãy chế biến vừa đủ và ăn ngay, hạn chế hâm lại nhiều lần. Nếu trong nhà có người thuộc nhóm này, hãy nhắc mọi người rửa tay thường xuyên khi vào bếp.

Dấu hiệu ngộ độc và khi nào đi viện

Triệu chứng thường xuất hiện từ vài giờ đến một hai ngày sau khi ăn: đau bụng, buồn nôn, nôn, tiêu chảy, đôi khi sốt. Người nhẹ thường nghỉ ngơi và bù nước đầy đủ. Không tự ý dùng thuốc, hỏi nhân viên y tế, nhất là với trẻ nhỏ và người lớn tuổi.

Cần đến cơ sở y tế ngay khi có một trong các dấu hiệu sau:

Nôn liên tục hoặc tiêu chảy nhiều lần, không uống nổi nước.
Dấu hiệu mất nước: khát nhiều, miệng khô, tiểu ít, mắt trũng, người lả đi.
Phân có máu, sốt cao, đau bụng dữ dội.
Nhìn mờ, nói khó, tê yếu tay chân, khó thở hoặc li bì.
Người bệnh là trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người già hoặc nhiều người cùng ăn bị bệnh một lúc.

Nếu có thể, giữ lại mẫu thức ăn còn thừa hoặc bao bì để cơ sở y tế dễ tìm nguyên nhân.

Hỏi đáp

Thức ăn còn thừa để qua đêm có ăn được không?

Tốt nhất là cất vào tủ lạnh sớm sau khi nguội bớt, đậy kín, và đun lại thật nóng, đều cả bên trong trước khi ăn. Nếu đã để ở nhiệt độ phòng lâu, nhất là khi trời nóng, hoặc có mùi lạ thì nên bỏ đi.

Bị tiêu chảy sau bữa ăn thì làm gì trước tiên?

Điều quan trọng là bù nước bằng cách uống từng ngụm nhỏ nhưng đều, nghỉ ngơi và theo dõi. Nếu có dấu hiệu nặng như nôn liên tục, phân có máu, mất nước hoặc là trẻ nhỏ, người già, hãy đến cơ sở y tế sớm.

Rửa rau củ thế nào cho sạch?

Rửa dưới vòi nước chảy, tách từng lá hoặc ngâm ngắn rồi xả lại nhiều lần, gọt vỏ khi cần. Rửa tay sạch trước khi sơ chế và dùng thớt riêng cho rau ăn sống.

Nhiều người cùng ăn một bữa và cùng bị bệnh thì làm gì?

Hãy đến cơ sở y tế sớm và báo rõ những món đã ăn, thời điểm ăn và triệu chứng. Giữ lại mẫu thức ăn còn thừa hoặc bao bì nếu có thể để việc tìm nguyên nhân dễ hơn.

Có nên tự ý dùng thuốc khi bị ngộ độc nhẹ?

Không nên tự ý, nhất là với trẻ nhỏ và người lớn tuổi. Hãy bù nước, nghỉ ngơi và hỏi nhân viên y tế hoặc dược sĩ trước khi dùng bất kỳ thuốc nào.

Đồ ăn có mùi lạ nhưng nấu lại thì có an toàn không?

Không chắc. Một số tác nhân vẫn gây hại dù đã đun nóng lại, nên khi thức ăn có mùi lạ, vị chua bất thường hoặc nghi đã hỏng, cách an toàn nhất là bỏ đi.