Sưởi ấm an toàn mùa lạnh: tránh ngộ độc khí CO và cháy nổ trong nhà

Vì sao không đốt than trong phòng kín?

Than tổ ong, than hoa hay củi khi cháy trong không gian thiếu thông thoáng sinh ra khí cacbon monoxit, thường gọi là khí CO. Đây là khí không màu, không mùi, không gây cay mắt nên người trong phòng hầu như không nhận ra mình đang hít phải. Khi nồng độ tăng, khí CO chiếm chỗ của oxy trong máu, khiến não và tim thiếu oxy. Ngộ độc nặng có thể dẫn đến hôn mê và tử vong, nhất là khi nạn nhân đang ngủ.

Vì vậy nguyên tắc đầu tiên là không đốt than, củi hay dùng bếp lò để sưởi trong phòng kín, kể cả khi đã khép cửa chỉ hé một khe nhỏ. Đóng cửa sổ, kéo rèm kín và bật thêm quạt không làm khí CO biến mất. Cũng không nên để xe máy hay ô tô nổ máy trong gara gắn liền với nhà.

• Không mang bếp than đang cháy vào phòng ngủ, phòng tắm hay phòng kín gió để sưởi hoặc hong quần áo.
• Bếp gas, bếp củi dùng nấu ăn cũng cần có thông gió; tuyệt đối không dùng bếp để sưởi.
• Nếu buộc phải dùng bếp than ở khu vực ngoài trời hay hiên thoáng, hãy dập tắt hoàn toàn trước khi đi ngủ và không mang vào trong nhà.

💡 Gia đình có điều kiện có thể lắp thêm máy báo khí CO, đặt gần khu vực nghỉ ngơi, như một lớp bảo vệ bổ sung chứ không thay thế việc tránh đốt than trong nhà.

Những thói quen sưởi tưởng vô hại nhưng nên bỏ

Ở nhiều nơi, người ta vẫn quen đốt chậu than dưới gầm giường, ủ than trong thùng rồi đặt cạnh chỗ ngủ, hay đóng kín phòng tắm khi tắm nước nóng bằng bình gas đặt trong nhà. Những thói quen này đều làm khí độc tích tụ ở nơi kín mà người ngủ hoặc người đang tắm không hay biết.

Thay vì làm ấm không khí cả phòng, hãy tập trung giữ ấm cơ thể: chăn dày, bình nước nóng đặt cách người, tất, mũ, áo nhiều lớp. Cách này an toàn và thường tiết kiệm hơn.

Dùng máy sưởi, quạt sưởi, đèn sưởi đúng cách

Các thiết bị sưởi dùng điện không sinh khí CO nhưng lại có nguy cơ nóng quá mức, chập điện hoặc gây cháy nếu dùng sai cách. Đa số sự cố đến từ những thói quen tưởng vô hại như treo khăn, phơi quần áo lên máy hoặc để thiết bị sát chăn đệm.

• Đặt máy sưởi dầu, quạt sưởi trên mặt phẳng vững, cách rèm, chăn, sofa, giấy và đồ dễ cháy khoảng một mét trở lên.
• Không phơi quần áo, khăn lên máy sưởi hay đèn sưởi nhà tắm.
• Cắm vào ổ riêng, chắc chắn, hạn chế dùng ổ nối dài chung với nhiều thiết bị công suất lớn; dây điện nóng lên hoặc có mùi khét là dấu hiệu cần ngắt điện và kiểm tra.
• Không để thiết bị chạy suốt đêm sát người đang ngủ; hãy làm ấm phòng trước rồi tắt hoặc dùng chế độ hẹn giờ nếu máy có.
• Không để trẻ nhỏ và thú cưng chơi gần thiết bị đang nóng; chọn vị trí sao cho không ai vấp vào dây.
• Đèn sưởi nhà tắm nên gắn chắc chắn, tránh nước bắn trực tiếp, bật khi cần và nhớ tắt khi ra khỏi phòng.

Điều hòa hai chiều có phải lựa chọn dễ kiểm soát hơn?

Điều hòa hai chiều là lựa chọn dễ kiểm soát hơn trong nhiều gia đình vì không đốt nhiên liệu trong phòng. Hãy đặt nhiệt độ vừa phải, không quá chênh với bên ngoài, và thỉnh thoảng mở cửa thông gió để không khí không bị khô, ngột ngạt.

Làm sạch bộ lọc định kỳ giúp máy chạy hiệu quả hơn. Nếu thấy da khô, họng khô khi dùng máy lâu, có thể đặt thêm một chậu nước nhỏ hoặc dùng máy tạo ẩm, nhớ thay nước và vệ sinh thường xuyên để tránh ẩm mốc.

Dấu hiệu ngộ độc khí CO và việc cần làm ngay

Triệu chứng ban đầu của ngộ độc khí CO khá giống cảm cúm nên dễ bị bỏ qua: đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, mệt mỏi, lơ mơ, khó tập trung. Nếu nhiều người trong cùng một phòng có triệu chứng tương tự, hoặc triệu chứng đỡ hẳn khi ra khỏi nhà, hãy nghĩ ngay đến khí CO.

• Mở cửa, đưa người ra chỗ thoáng khí càng nhanh càng tốt; bản thân người cứu cũng nên hạn chế hít vào, không nán lại trong phòng.
• Gọi cấp cứu 115 ngay, kể cả khi nạn nhân còn tỉnh, vì tình trạng có thể xấu đi sau đó.
• Nếu nạn nhân bất tỉnh hoặc ngừng thở, đặt nằm ở nơi thoáng và làm theo hướng dẫn của tổng đài viên cho đến khi nhân viên y tế đến.
• Tắt nguồn phát sinh khí nếu có thể làm an toàn, không bật công tắc điện hay châm lửa trong phòng nghi có khí.

💡 Dù thấy đã đỡ, những người từng bị ngộ độc khí CO vẫn nên được bác sĩ kiểm tra, nhất là trẻ nhỏ, người già và phụ nữ mang thai.

Chú ý thêm với trẻ nhỏ và người lớn tuổi

Trẻ nhỏ và người cao tuổi thường ngủ sâu, phản ứng chậm và ít tự nói ra khi thấy khó chịu, nên dễ bị ảnh hưởng sớm hơn. Hãy kiểm tra phòng của các thành viên này trước khi đi ngủ: cửa có thoáng, thiết bị sưởi có được tắt hay đặt đúng chỗ, chăn có che phủ thiết bị hay không.

Thay vì làm phòng quá nóng, hãy giữ ấm bằng chăn, quần áo nhiều lớp và tất, đúng nhu cầu của từng người.

Kiểm tra nhanh trước khi đi ngủ

Hình thành thói quen đi một vòng trước khi tắt đèn: bếp và gas đã tắt, không còn than nóng trong nhà, thiết bị sưởi đã tắt hoặc để xa đồ dễ cháy, ổ cắm không nóng, cửa phòng ngủ còn thông thoáng. Cả nhà cùng nhớ thì sẽ ít bỏ sót.

Đêm rét khiến ta muốn đóng kín mọi thứ, nhưng một khe thông gió nhỏ ở nơi không có gió lùa trực tiếp vẫn đáng giữ, nhất là với phòng có thiết bị đốt nhiên liệu hay nhiều người ngủ chung.