Bắt đầu từ lịch học: làm thêm bao nhiêu giờ là vừa
Trước hết hãy xem lịch học của mình. Việc làm thêm nên nằm ở những khoảng trống ổn định, thay vì chen vào giờ ôn thi hay giờ ngủ. Với đa số sinh viên, vài buổi mỗi tuần là mức dễ duy trì.
Đặt ra một giới hạn giờ làm mỗi tuần ngay từ đầu và giữ đúng. Việc dễ trượt nhất là nhận thêm ca vì thấy tiền hấp dẫn.
Tính giờ côngDùng thử ngay trên nhanso.netChọn loại việc phù hợp với ngành và tính cách
- Ưu tiên công việc có liên quan đến ngành học hoặc rèn được kỹ năng, như gia sư, trợ giảng, nhập liệu, hỗ trợ văn phòng, bán hàng.
- Chọn nơi gần chỗ ở hoặc trường để không mất nhiều thời gian đi lại.
- Có thể xin ca linh hoạt, nhất là vào mùa thi.
- Nếu điểm số tụt rõ rệt hoặc luôn mệt, hãy giảm giờ làm sớm.
Người hướng nội có thể hợp với việc nhập liệu, dịch thuật, thiết kế, chấm bài. Người thích giao tiếp hợp với việc bán hàng, tiếp tân, chăm sóc khách hàng. Việc có học được kỹ năng hay không quan trọng không kém tiền công, vì kinh nghiệm này sẽ có ích khi bạn xin việc chính thức sau khi tốt nghiệp.
Với việc làm tại nhà qua mạng, hãy thận trọng gấp đôi: càng dễ và càng lương cao thì càng phải kiểm tra kỹ.
Thỏa thuận rõ về lương và điều kiện
Dù là việc ngắn hạn, hãy hỏi rõ trước khi bắt đầu: công việc cụ thể là gì, giờ làm, mức lương theo giờ hay theo sản phẩm, kỳ trả lương, ai là người chịu trách nhiệm. Nên có thỏa thuận bằng văn bản hoặc ít nhất là tin nhắn xác nhận.
Nếu làm theo hợp đồng, hãy đọc kỹ các điều khoản về thời hạn, phạt, bảo mật, và đừng ký khi chưa hiểu. Người dưới 18 tuổi còn có những quy định riêng về độ tuổi và giờ làm, nên cần có sự đồng ý của cha mẹ hoặc người giám hộ.
- Hỏi: ca làm bắt đầu và kết thúc lúc nào, có nghỉ giữa ca không.
- Hỏi: lương tính theo giờ hay theo ca, trả cuối tuần hay cuối tháng, bằng tiền mặt hay chuyển khoản.
- Hỏi: có phải tự trang bị gì không, ai chịu chi phí đi lại.
- Hỏi: nếu ốm hoặc có kỳ thi thì xin đổi ca được không.
Tính giờ công và đối chiếu khi nhận lương
Ghi lại số giờ đã làm hằng ngày để đối chiếu khi nhận lương. Bạn có thể dùng công cụ tính giờ công để kiểm tra nhanh.
Ví dụ minh họa với số tròn: nếu thỏa thuận 30.000 đồng một giờ và bạn làm 3 giờ mỗi buổi, 4 buổi một tuần thì tổng là 12 giờ, nhân với 30.000 được 360.000 đồng một tuần. Con số chỉ để minh họa cách tính, mức thực tế tùy nơi làm và công việc.
Nếu có tăng ca hoặc làm ngày lễ, hãy hỏi trước cách tính thay vì đợi đến khi nhận lương mới thắc mắc. Chụp lại bảng chấm công hoặc lịch ca mỗi tuần để có bằng chứng khi cần.
Cảnh giác với việc làm đòi đặt cọc
Một dấu hiệu rất đáng ngờ là bên tuyển dụng yêu cầu bạn đặt cọc, mua đồng phục, mua hàng, nộp phí hồ sơ hay chuyển tiền trước khi được làm việc. Các lời hứa như việc nhẹ lương cao, không cần kinh nghiệm, chỉ cần thao tác trên điện thoại cũng nên khiến bạn dè chừng.
- Tìm hiểu về đơn vị tuyển dụng: địa chỉ có thật không, có người liên hệ rõ ràng không.
- Không gửi ảnh giấy tờ tùy thân, thông tin tài khoản ngân hàng khi chưa chắc chắn.
- Không chuyển tiền cho người chỉ liên lạc qua tin nhắn.
- Hỏi bạn bè, anh chị hoặc phòng công tác sinh viên nếu thấy nghi ngờ.
Nếu đã lỡ mất tiền, hãy lưu lại tin nhắn, chứng từ và báo cho người thân và cơ quan chức năng gần nhất.
Những kiểu tuyển dụng hay gặp cần dừng lại ngay
Ngoài chuyện đặt cọc, có vài dấu hiệu khác nên dừng lại ngay:
- Chỉ phỏng vấn qua nhắn tin, không cho gặp trực tiếp hoặc gọi video.
- Giục phải quyết định ngay, nói chỉ còn vài suất cuối.
- Yêu cầu tự nạp tiền để làm nhiệm vụ rồi hứa hoàn tiền kèm hoa hồng.
- Bảo giữ bí mật với gia đình, bạn bè.
- Từ chối cung cấp tên công ty, mã số thuế hay địa chỉ.
Đa số vụ lừa đều khai thác sự nôn nóng cần tiền. Tạm dừng một ngày để hỏi người thân là cách rẻ nhất để tránh rủi ro.
An toàn khi đi lại và nơi làm việc
Với ca tối hoặc làm xa, hãy báo cho bạn cùng phòng hoặc người nhà địa điểm và giờ về. Đội mũ bảo hiểm, tránh đi khi quá mệt, và đừng nhận ca khiến bạn phải về khuya một mình ở nơi vắng.
Khi làm gia sư hoặc đến nhà người lạ, hãy cho người thân biết địa chỉ, tên phụ huynh và giờ dạy, ưu tiên gặp lần đầu ở nơi công khai hoặc có người quen giới thiệu.
Cân bằng việc học, việc làm và sức khỏe
Làm thêm tốt là khi nó không làm bạn mệt kéo dài. Một số dấu hiệu cần giảm giờ: hay buồn ngủ trong lớp, bỏ bữa, nợ bài, điểm sụt, tâm trạng nặng nề.
- Báo trước với chỗ làm về lịch thi, xin nghỉ hoặc giảm ca ít nhất một tuần trước.
- Giữ giờ ngủ ổn định, không dồn việc vào đêm.
- Ăn uống đủ bữa dù bận.
- Mỗi tháng nhìn lại: tiền kiếm được, điểm học, sức khỏe, và quyết định tiếp tục hay đổi việc.
Nếu thấy khó, hãy nói chuyện với giảng viên chủ nhiệm hoặc phòng công tác sinh viên. Học tốt luôn là mục tiêu số một khi còn đi học.