Làm sao hiểu rõ sở thích và năng lực của mình?
- Bạn thích làm gì khi có thời gian rảnh, môn học nào khiến bạn hứng thú.
- Điểm mạnh: giao tiếp, tính toán, sáng tạo, làm tay chân, chăm sóc người khác…
- Trắc nghiệm hướng nghiệp như Holland chỉ để tham khảo, gợi ý nhóm nghề.
Một cách thực tế là viết ra giấy ba cột: việc bạn thích làm, việc bạn làm tốt, và việc người khác hay nhờ bạn. Những điểm xuất hiện ở nhiều cột thường là manh mối đáng tin hơn một bài trắc nghiệm.
Hỏi thêm thầy cô, bạn bè và người thân xem họ thấy bạn mạnh ở đâu. Đôi khi người khác thấy điểm mạnh của bạn rõ hơn chính bạn.
Trắc nghiệm HollandDùng thử ngay trên nhanso.netTrắc nghiệm Holland dùng như thế nào cho đúng?
Trắc nghiệm Holland chia sở thích nghề nghiệp thành một số nhóm tính cách và gợi ý nhóm nghề tương ứng. Kết quả cho bạn một hướng nhìn ban đầu chứ không phải câu trả lời cuối cùng.
Nên làm trắc nghiệm vào lúc bình tĩnh, trả lời theo điều bạn thực sự thích chứ không phải điều bạn nghĩ nên thích. Sau đó đọc các nhóm nghề được gợi ý, chọn vài nghề thấy tò mò để tìm hiểu tiếp, kể cả những nghề không nằm trong kết quả.
Tìm hiểu nghề thực tế bằng cách nào?
Hỏi người đang làm nghề về công việc hằng ngày, thu nhập, cơ hội; đọc chương trình đào tạo của trường; tham gia ngày hội tư vấn tuyển sinh. Một ngành có thể dẫn đến nhiều nghề khác nhau.
- Chọn 3–5 ngành bạn quan tâm nhất.
- Với mỗi ngành, đọc chương trình đào tạo để biết các môn sẽ học, nhất là năm đầu và năm cuối.
- Tìm một người đang làm nghề liên quan, nhờ anh chị khóa trên hoặc người quen giới thiệu, hỏi về một ngày làm việc.
- Xem ngành đó thường làm ở đâu, cần kỹ năng gì ngoài bằng cấp.
Đừng chọn ngành chỉ vì bạn bè chọn hay vì đang “hot”; hãy nghĩ xem bạn có muốn học nó trong bốn năm không.
Điểm chuẩn và phương thức xét tuyển đọc ra sao?
Xem điểm chuẩn các năm trước, các phương thức xét tuyển của trường, tính điểm xét tuyển theo tổ hợp và đặt nguyện vọng theo thứ tự ưu tiên thật sự của mình.
Điểm chuẩn mỗi năm có thể lên xuống, nên chỉ dùng để ước lượng, không coi là con số cố định. Nên xem điểm chuẩn của ít nhất vài năm gần nhất để thấy xu hướng.
Cách tính điểm theo tổ hợp: cộng điểm ba môn của tổ hợp mà trường xét, rồi cộng điểm ưu tiên nếu có. Ví dụ minh họa: một tổ hợp có ba môn được 7,5; 8,0 và 7,0 thì tổng là 22,5 điểm, chưa tính ưu tiên. Mỗi trường có thể quy định hệ số hoặc cách quy đổi khác nhau, nên luôn đối chiếu với đề án tuyển sinh chính thức của trường.
Sắp xếp nguyện vọng như thế nào cho hợp lý?
Nguyện vọng nên xếp từ ngành bạn mong muốn nhất xuống dần, chứ không phải ngành dễ đậu lên đầu. Nên có nguyện vọng cao (hơi thử sức), nguyện vọng vừa tầm và nguyện vọng an toàn, nhưng mọi nguyện vọng đều phải là ngành bạn chấp nhận học.
Đừng đặt một nguyện vọng chỉ để cho đủ danh sách mà bạn không muốn học. Nếu trúng tuyển, bạn sẽ phải gắn bó với nó.
Cân nhắc điều kiện thực tế của gia đình và bản thân
Đam mê rất quan trọng, nhưng chọn ngành còn cần nhìn vào hoàn cảnh cụ thể của bạn. Hãy ngồi lại và tự trả lời vài câu hỏi thật thà.
- Chi phí học phí và sinh hoạt gia đình có thể lo được trong bốn năm không?
- Trường ở thành phố khác thì nhà ở, đi lại thế nào?
- Ngành có yêu cầu thể lực, sức khỏe hay năng khiếu đặc thù nào không?
- Bạn có thể học thêm ngoại ngữ, tin học để mở rộng cơ hội hay không?
- Nếu đổi hướng giữa chừng, bạn có cách chuyển ngành hay học bổ sung không?
Xem kỹ chương trình học từng học kỳ, vì tên ngành giống nhau nhưng nội dung ở mỗi trường có thể khác.
Nói chuyện với bố mẹ khi hai bên có ý kiến khác nhau
Bố mẹ thường lo cho tương lai, thu nhập và sự ổn định của con. Thay vì tranh cãi, hãy chuẩn bị thông tin: chương trình học, nơi làm việc sau tốt nghiệp, ví dụ người thật làm nghề. Đưa ra những thông tin cụ thể giúp cuộc trò chuyện bớt cảm tính.
Hãy lắng nghe lý do của bố mẹ, có thể trong đó có điều bạn chưa tính tới. Nếu hai bên vẫn khác nhau, nhờ thầy cô hoặc người làm nghề làm trung gian, hay cùng đi một buổi tư vấn tuyển sinh.
Sau khi đã chọn thì làm gì để học tốt?
Chọn xong chưa phải là hết. Dù ngành phù hợp, bạn vẫn sẽ có lúc thấy chán hay áp lực, đó là chuyện bình thường. Hãy chủ động tham gia câu lạc bộ, đi thực tập sớm, làm quen với giảng viên và anh chị khóa trên để hiểu nghề rõ hơn.
Kỹ năng mềm như giao tiếp, làm việc nhóm, tự học và ngoại ngữ có ích trong hầu hết ngành nghề. Nếu sau một thời gian bạn thấy thật sự không hợp, đừng vội xem đó là thất bại; nhiều người chuyển hướng thành công nhờ vốn kiến thức đã có. Điều quan trọng là bạn nhìn nhận sớm, trao đổi với gia đình và nhà trường để tìm hướng đi phù hợp.