Vì sao tiền cứ hết nhanh dù không mua gì lớn
Hầu hết sinh viên không tiêu hoang, nhưng tiền vẫn hết. Lý do thường nằm ở những khoản nhỏ lặp lại: ly nước mỗi ngày, bữa ăn vội, cuốc xe ngắn, vài món mua theo giảm giá. Từng khoản nhìn rất nhẹ, cộng lại cuối tháng lại thành một con số bất ngờ.
Muốn thay đổi, bước đầu không phải nhịn ăn nhịn mặc mà là nhìn rõ tiền đi đâu. Khi đã thấy rõ, bạn tự biết chỗ nào đáng chi, chỗ nào có thể bớt mà không thấy thiếu.
Ngân sách gia đìnhDùng thử ngay trên nhanso.netBiết tiền đi đâu: ghi chép đơn giản
Bạn không cần bảng tính phức tạp. Một cuốn sổ nhỏ hoặc ghi chú trong điện thoại là đủ. Trong khoảng hai tuần đầu, hãy ghi mọi khoản chi, kể cả ly nước hay cuốc xe nhỏ, rồi cuối tuần cộng lại.
Khi nhìn lại, bạn sẽ thấy những khoản nhỏ lặp đi lặp lại thường chiếm phần lớn. Hãy chia chi tiêu thành vài nhóm dễ nhớ:
- Cố định: tiền trọ, điện nước, internet, học phí theo kỳ.
- Cần thiết: ăn uống, đi lại, đồ dùng học tập, thuốc men.
- Linh hoạt: cà phê, trà sữa, xem phim, quần áo, đi chơi.
Nhóm cố định phải trừ ra trước. Phần còn lại mới là tiền bạn thực sự có thể chi trong tháng.
Chia tiền theo tuần: một ví dụ minh họa
Cầm cả tháng tiền trong tay, tuần đầu ai cũng dễ thoải mái. Cách dễ giữ hơn là lấy tiền còn lại sau khoản cố định, chia cho bốn tuần, và mỗi tuần chỉ dùng phần của tuần đó. Tuần nào dư thì chuyển sang tuần sau hoặc bỏ vào quỹ dự phòng.
Ví dụ minh họa với số tròn: giả sử mỗi tháng bạn nhận 4.000.000 đồng, trong đó tiền trọ và điện nước, internet là 1.600.000 đồng. Phần còn lại là 2.400.000 đồng. Trích 200.000 đồng cho quỹ dự phòng thì còn 2.200.000 đồng, chia bốn tuần được 550.000 đồng mỗi tuần.
Mỗi tuần 550.000 đồng ấy dùng cho ăn uống, đi lại, đồ dùng và giải trí. Nếu đến thứ Năm đã chi hết quá nửa, bạn biết ngay cần thắt lại vài ngày cuối tuần, thay vì đợi đến cuối tháng mới hoảng.
Hãy đặt một khoản dự phòng nhỏ cho ốm đau, hỏng điện thoại hay việc đột xuất, dù chỉ vài chục nghìn mỗi tuần. Có quỹ này, bạn sẽ ít phải xoay xở vay mượn.
Nấu ăn, mua sắm và những khoản dễ phình ra
Ăn uống thường là khoản linh hoạt lớn nhất. Nếu có bếp chung hoặc chỗ nấu, tự nấu vài bữa mỗi tuần thường rẻ hơn ăn ngoài và dễ chọn món đủ chất hơn. Rủ bạn cùng phòng nấu chung cũng giúp chia nhỏ chi phí nguyên liệu.
Một số mẹo thực tế:
- Đi chợ theo danh sách đã viết, tránh mua khi đang đói.
- Mua rau củ theo mùa, mua vừa đủ dùng vài ngày.
- Mang theo bình nước và hộp cơm khi có thể.
- Với đồ lớn như laptop hay xe, hãy cân nhắc đồ cũ còn tốt hoặc hỏi anh chị khóa trên trước khi mua.
- Cẩn thận với các chương trình mua trước trả sau, vì món nhỏ dồn lại có thể thành khoản lớn.
Giải trí, quan hệ bạn bè mà không hụt ví
Sinh viên cần vui chơi và gặp gỡ, không nên coi đó là lãng phí. Vấn đề chỉ là có kế hoạch. Hãy đặt sẵn một khoản giải trí trong ngân sách tuần và chi trong khoản đó, hết thì chọn hoạt động miễn phí như đi dạo, chơi thể thao, xem phim ở nhà.
Tránh vay tiêu dùng và các khoản nợ nhỏ
Lời mời vay nhanh, không cần chứng minh thu nhập thường đi kèm lãi và phí cao, nên nợ có thể tăng rất nhanh. Khi thiếu tiền, hãy nói với gia đình hoặc phòng công tác sinh viên về học bổng, miễn giảm, hỗ trợ khó khăn trước khi nghĩ đến vay.
Nếu bắt buộc phải vay, đọc kỹ tổng số tiền phải trả, thời hạn và phí phát sinh. Không đưa ảnh giấy tờ cá nhân cho người cho vay lạ, và cảnh giác với bất kỳ ai yêu cầu đóng phí trước khi giải ngân.
Cả những khoản nợ nhỏ giữa bạn bè cũng nên ghi lại và trả đúng hẹn. Chuyện tiền bạc mơ hồ dễ làm sứt mẻ tình bạn.
Chọn việc làm thêm vừa sức
Làm thêm có thể giúp bạn tự lập và tích lũy kinh nghiệm, nhưng nên vừa sức. Chọn công việc có giờ giấc rõ ràng, không trùng buổi học, không đòi đặt cọc và không khiến bạn thiếu ngủ. Việc liên quan ngành học, như gia sư, trợ giảng hay hỗ trợ thư viện, thường vừa có thu nhập vừa có ích cho tương lai.
- Hỏi rõ mức thù lao, ngày trả và thời gian làm trước khi nhận.
- Nói rõ giờ nghỉ khi có lịch thi; nơi tử tế sẽ thông cảm.
- Cảnh giác với việc yêu cầu đóng phí giữ chỗ, mua hàng để làm cộng tác viên hoặc không nói rõ nội dung công việc.
- Làm việc ở nơi đi lại thuận tiện để không mất thêm thời gian và tiền xe.
Nếu điểm số hoặc sức khỏe đi xuống, đó là dấu hiệu bạn nên giảm giờ làm.
Xây thói quen tiết kiệm từ khoản nhỏ
Tiết kiệm không cần số lớn. Ngay khi nhận tiền, hãy tách trước một khoản nhỏ, dù chỉ vài chục nghìn đồng, bỏ vào quỹ dự phòng hoặc mục tiêu riêng như mua laptop, đi du lịch với bạn. Tách trước dễ hơn nhiều so với đợi cuối tháng xem còn dư bao nhiêu.
Mỗi tháng dành mười phút xem lại sổ chi tiêu để điều chỉnh tháng sau.