Lắng nghe trước khi khuyên
Khi con kể lo lắng, phản xạ quen thuộc là trấn an ngay hoặc khuyên nhủ. Nhưng điều con cần trước hết là được nghe và được hiểu. Hãy để con nói hết, rồi nhắc lại điều con vừa chia sẻ để con biết bạn đã nghe.
- Hỏi mở: “Dạo này con thấy việc ôn thi thế nào?” thay vì “Học đến đâu rồi?”.
- Công nhận cảm xúc: “Nghe có vẻ con đang rất lo, điều đó là bình thường”.
- Chọn lúc con thoải mái, ví dụ khi đi dạo hoặc ăn cơm, chứ không phải lúc con đang căng thẳng.
Đôi khi chỉ cần ngồi cạnh con, pha một ly nước hay chuẩn bị bữa ăn con thích, con đã cảm thấy được ủng hộ mà không cần nói nhiều.
Nói chuyện với con tuổi dậy thìDùng thử ngay trên nhanso.netKhông so sánh, kỳ vọng vừa phải
So sánh con với anh chị, bạn bè hay “con nhà người ta” hiếm khi tạo động lực. Thường nó chỉ khiến con thấy mình chưa đủ tốt. Mỗi em có điểm mạnh, tốc độ và hoàn cảnh riêng.
Kỳ vọng nên dựa vào năng lực và nỗ lực thật của con. Hãy cùng con đặt mục tiêu thực tế và nói rõ rằng giá trị của con không chỉ nằm ở điểm số. Khi con biết dù kết quả ra sao gia đình vẫn đứng về phía mình, con sẽ bớt sợ thất bại và làm bài bình tĩnh hơn.
Nếu kết quả chưa như mong muốn, hãy cùng con xem còn những lựa chọn nào khác thay vì trách móc. Bài viết về nói chuyện với con tuổi dậy thì có thêm gợi ý về cách trò chuyện.
Những câu nên nói và nên tránh trong mùa thi
Lời nói của cha mẹ vào những ngày này có sức nặng lớn. Một câu vô tình có thể đè lên con nhiều ngày.
- Thay “Con phải đỗ nhé” bằng “Bố mẹ tin con đã cố gắng hết sức”.
- Thay “Sao con học lâu thế mà chưa xong” bằng “Con nghỉ chút rồi mình ăn gì nhé”.
- Thay “Tại con lười nên mới thế” bằng “Con thấy phần nào khó nhất, mình tính cách giúp”.
- Tránh nhắc chi phí học hành, tiền học thêm để làm con thấy mang ơn hay có lỗi.
Điều con cần nghe nhất thường rất giản dị: cha mẹ thương con và con không đơn độc.
Giấc ngủ, ăn uống và nhịp sinh hoạt
Thức khuya học bài nhiều đêm liền thường làm khả năng tập trung và trí nhớ giảm đi. Giấc ngủ đủ giúp não củng cố những gì đã học, vì vậy đây không phải thời gian có thể hy sinh.
- Giữ giờ đi ngủ và dậy tương đối đều, kể cả cuối tuần.
- Bảo đảm bữa sáng và ăn uống đủ chất, uống đủ nước.
- Cho con vận động nhẹ mỗi ngày như đi bộ, đạp xe, chơi thể thao.
- Hạn chế đồ uống chứa nhiều caffeine, nhất là vào buổi tối.
- Giữ không khí trong nhà nhẹ nhàng, tránh nhắc đến thi cử trong mọi bữa ăn.
Giúp con chia nhỏ việc ôn và giữ bình tĩnh ngày thi
Cha mẹ không cần giảng bài thay con, nhưng có thể giúp con bớt rối bằng cách chia nhỏ việc.
- Cùng con lập lịch ôn theo từng môn, xen kẽ giờ nghỉ ngắn.
- Ưu tiên phần còn yếu nhưng đừng bỏ phần con đã vững, vì giữ chắc điểm cũng quan trọng.
- Chuẩn bị đồ dùng, giấy tờ, đường đi và phương án di chuyển từ tối hôm trước.
- Sáng ngày thi giữ bữa ăn nhẹ quen thuộc, không thử món lạ.
- Sau mỗi buổi thi, hạn chế dồn dập hỏi làm bài thế nào, hãy để con tự kể khi muốn.
Nếu con tự tay muốn đối chiếu đáp án sau buổi thi, hãy nhắc con rằng còn những môn phía sau, nên dành năng lượng cho môn kế tiếp.
Dấu hiệu căng thẳng kéo dài cần chuyên gia
Lo lắng khi thi là bình thường và thường qua đi sau kỳ thi. Tuy nhiên, hãy chú ý nếu những biểu hiện dưới đây kéo dài nhiều tuần hoặc ảnh hưởng rõ đến cuộc sống của con:
- Mất ngủ hoặc ngủ quá nhiều, ăn uống thay đổi rõ rệt.
- Hay đau đầu, đau bụng mà không rõ nguyên nhân.
- Buồn bã, thu mình, mất hứng thú với những điều trước đây thích.
- Cáu gắt thường xuyên hoặc có những lời nói tiêu cực về bản thân.
Khi thấy những dấu hiệu này, bạn nên trao đổi với giáo viên, cán bộ tâm lý của trường hoặc bác sĩ, chuyên gia tâm lý. Tìm sự giúp đỡ sớm là việc làm đáng khích lệ, không phải điều đáng xấu hổ. Nếu con có ý nghĩ làm hại bản thân, hãy tìm hỗ trợ chuyên môn ngay lập tức; có thể gọi Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 (miễn phí) để được tư vấn.
Sau kỳ thi: khi điểm chưa như mong đợi
Ngày có kết quả là lúc con dễ tổn thương nhất, dù con tỏ ra bình thản hay giận dỗi. Phản ứng đầu tiên của cha mẹ sẽ để lại dấu ấn lâu.
- Ôm hoặc ngồi cạnh con trước, bàn chuyện đường đi sau.
- Công nhận nỗi buồn của con, đừng vội bảo “không sao đâu”.
- Khi cả nhà đã bình tĩnh, cùng liệt kê các lựa chọn như thi lại, học trường khác, học nghề hay chọn con đường khác.
- Nhắc con về những lần con vượt khó trước đây để lấy lại niềm tin.
Một kỳ thi chỉ là một chặng trong hành trình dài của con. Điều gia đình giữ được cho con trong lúc này, sự tin tưởng và tình thương, sẽ ở lại lâu hơn mọi con điểm.