Hình dạng thửa đất: nở hậu, tóp hậu, đất méo, đất góc

Hình dạng thửa đất: vuông vức, nở hậu, tóp hậu, đất góc và cách thiết kế bù trừ

Nói đến hình dạng đất, ông bà thường có những câu quen thuộc về nở hậu hay tóp hậu. Bài này kể lại các quan niệm ấy như một nét văn hóa, rồi tập trung vào điều quan trọng hơn: thiết kế sao cho mỗi dạng đất đều ở thoải mái.

Quan niệm dân gian về các dạng đất

Theo dân gian, thửa đất vuông vức hoặc chữ nhật cân đối được xem là đẹp vì dễ chia phòng và dễ giữ nếp nhà ngay ngắn. Đất nở hậu, tức phía sau rộng hơn mặt tiền, được nhiều người ưa vì gợi ý nghĩa càng về sau càng đầy đặn. Đất tóp hậu, phía sau hẹp hơn, thường bị cho là kém thuận.

Đây là cách nói của người xưa, gắn với mong ước ổn định và đủ đầy. Về thực tế, mỗi dạng đất chỉ khác nhau ở cách tận dụng diện tích, và hầu như đều có lời giải thiết kế tốt.

Quy đổi đơn vị đấtDùng thử ngay trên nhanso.net

Nhận biết các dạng đất thường gặp

Trước khi bàn thiết kế, cần gọi đúng tên dạng đất của mình. Đo bằng thước hoặc xem sổ để biết chiều rộng mặt tiền, chiều rộng phía sau và chiều dài.

Vuông vức, chữ nhật: bốn góc gần vuông, mặt tiền và phía sau xấp xỉ bằng nhau.
Nở hậu: chiều rộng phía sau lớn hơn mặt tiền.
Tóp hậu: chiều rộng phía sau nhỏ hơn mặt tiền.
Đất méo, chéo: có cạnh xiên hoặc góc nhọn, góc tù.
Đất dài hẹp: mặt tiền nhỏ, chiều sâu lớn, thường gặp ở phố.

Ví dụ minh họa: thửa đất mặt tiền 5 mét, phía sau 7 mét là nở hậu; mặt tiền 5 mét, phía sau 3,5 mét là tóp hậu. Chênh lệch càng lớn, càng cần tính kỹ cách bố trí.

Thiết kế bù trừ cho từng dạng đất

Điều cần làm là biến phần khó thành phần có công dụng. Một vài gợi ý thường gặp:

Đất tóp hậu: dồn phòng sinh hoạt chung ra phía rộng, phần hẹp phía sau dùng làm kho, giặt phơi hoặc khoảng sân nhỏ để lấy sáng.
Đất nở hậu: phía sau rộng có thể đặt bếp, phòng ăn và một khoảng vườn nhỏ, mặt tiền gọn hơn nên tiết kiệm chi phí cổng, mặt dựng.
Đất méo, có góc nhọn: không cố xây kín mọi góc, nên chừa góc nhọn làm cây xanh, cầu thang hoặc tủ âm tường.
Đất dài và hẹp: dùng giếng trời hoặc khoảng trống giữa nhà để ánh sáng và gió đi vào các phòng ở sâu.

Hãy vẽ lại hình thửa đất trên giấy kèm số đo thật rồi thử bố trí phòng bằng bìa cắt. Cách đơn giản này giúp bạn thấy ngay diện tích nào đang bị lãng phí.

Đất tóp hậu: đừng vội bỏ qua

Đất tóp hậu hay bị chê, nên giá thường mềm hơn thửa vuông cùng khu vực. Nếu thiết kế khéo, đây có thể là cơ hội tốt.

Đo lại các cạnh và vẽ mặt bằng để biết diện tích dùng được thực sự.
Đặt phần hẹp cho chức năng ít cần diện tích rộng như kho, cầu thang, giặt phơi.
Mở ánh sáng bằng giếng trời, cửa sổ cao ở phần sau để không bị tối.
Chọn nội thất đóng sát tường, cửa trượt để tiết kiệm lối đi.

Nhiều ngôi nhà tóp hậu sau khi hoàn thiện nhìn rất thoáng vì kiến trúc sư tận dụng độ dốc mặt bằng để làm điểm nhấn. Điều quan trọng là bố trí hợp lý, không phải hình dạng.

Đất góc và đất hai mặt tiền

Đất góc, nằm ở ngã ba hoặc ngã tư, được dân gian xem là thế đất có nhiều điều thuận, vì thoáng và dễ buôn bán. Thực tế đúng là nhà góc có nhiều ánh sáng, nhiều hướng gió và mặt dựng đẹp.

Ngược lại, nhà góc cũng có việc cần tính: tiếng ồn và bụi từ hai đường, tầm nhìn của người đi đường vào nhà, và quy định về vát góc để xe đi lại an toàn. Những quy định này khác nhau theo từng địa phương, nên hỏi cơ quan quản lý xây dựng nơi bạn ở trước khi vẽ.

Dùng cây xanh, tường rào thấp để giảm bụi, tiếng ồn mà vẫn giữ được thoáng.
Đặt phòng ngủ về phía yên tĩnh hơn, phòng khách hay cửa hàng về phía đường lớn.
Dùng cửa sổ đặt khéo hoặc lam che nắng để giữ riêng tư mà vẫn lấy sáng.

Đất ở chung cư mini, ngõ nhỏ và nhà cải tạo

Không phải ai cũng chọn được thửa đất lý tưởng. Với nhà trong ngõ nhỏ, đất xen kẹt giữa nhà hàng xóm hoặc nhà cũ cần cải tạo, các nguyên tắc bù trừ vẫn áp dụng.

Tận dụng chiều cao: gác lửng, tầng áp mái, cầu thang trong suốt.
Giữ một khoảng trống nhỏ lấy sáng thay vì xây kín hoàn toàn.
Chọn cửa, vách ngăn mỏng và màu sáng để nhà thoáng hơn.
Khi cải tạo, đừng đục bỏ kết cấu chịu lực khi chưa hỏi kỹ sư xây dựng.

Ở những khu đông dân, hãy kiểm tra quy định phòng cháy, lối thoát hiểm trước khi chia lại không gian.

Nên cân nhắc điều gì khi chọn đất

Bạn có thể tham khảo quan niệm dân gian, nhưng nên đặt pháp lý, đường vào, hạ tầng và ngân sách lên trước. Một thửa đất hình dạng chưa lý tưởng nhưng giá hợp lý, vị trí tiện lợi, thiết kế khéo thường sống tốt hơn một thửa vuông đẹp mà quá ngân sách.

Pháp lý rõ ràng, giấy tờ đầy đủ, không tranh chấp.
Đường vào đủ rộng cho xe cứu hỏa, xe chở vật liệu.
Hạ tầng điện, nước, thoát nước ổn định, ít ngập.
Khoảng cách tới nơi làm việc, trường học, chợ.
Ngân sách xây dựng còn dư sau khi mua đất.

Nếu còn phân vân, hãy nhờ kiến trúc sư phác thảo vài phương án sơ bộ trước khi quyết định mua.

Hỏi đáp

Đất tóp hậu có làm nhà được không?

Được. Tóp hậu chỉ là cách gọi dân gian cho thửa đất phía sau hẹp hơn mặt tiền. Bạn có thể đặt phòng lớn ở phần rộng, dùng phần hẹp làm kho hoặc sân lấy sáng. Điều quan trọng là bố trí hợp lý và hợp ngân sách.

Vì sao đất nở hậu được nhiều người ưa?

Dân gian gắn hình ảnh phía sau rộng với ý nghĩa ngày càng đầy đặn, nên nhiều người ưa. Về thực tế, phần sau rộng giúp bố trí bếp, vườn thoải mái, còn mặt tiền hẹp lại tiết kiệm chi phí xây dựng.

Đất góc có cần lưu ý gì khi xây?

Nên lưu ý quy định vát góc và khoảng lùi tại địa phương, tiếng ồn từ hai phía đường và sự riêng tư. Có thể dùng cây xanh, tường rào thấp và cửa sổ đặt khéo để giảm bớt các điều này.

Đất vuông vức có luôn tốt hơn các dạng khác không?

Không nhất thiết. Đất vuông dễ chia phòng nhưng vẫn cần xét pháp lý, vị trí, giá. Một thửa dạng khác nhưng thiết kế khéo có thể ở thoải mái hơn.

Đất hình thang hoặc méo có khó xây không?

Có thể tốn công thiết kế hơn, nhưng vẫn làm được. Nên chừa góc nhọn cho cây xanh, cầu thang hoặc tủ âm tường, thay vì cố xây kín. Nhờ kiến trúc sư phác thảo vài phương án để so sánh.

Quan niệm dân gian về hình đất có nên tin không?

Bạn có thể xem đó là nét văn hóa và lời nhắc cẩn thận khi chọn đất. Nhưng quyết định nên dựa vào pháp lý, hạ tầng, ngân sách và nhu cầu thực tế của gia đình, không chỉ dựa vào hình dạng.

Nhà trong ngõ hẹp nên chú ý gì về hình đất?

Kiểm tra đường vào cho xe cứu hỏa, thoát nước, và tận dụng giếng trời, chiều cao để lấy sáng. Với đất dài hẹp, đừng xây kín giữa nhà, hãy chừa khoảng trống cho gió và ánh sáng.