Đi dự giỗ nên mặc gì?
Giỗ là dịp trang nghiêm nhưng không u buồn như đám tang, nên bạn chỉ cần ăn mặc gọn gàng, kín đáo, màu nhã như trắng, be, xanh, xám. Áo có tay, quần hoặc váy dài quá gối là lựa chọn an toàn cho cả nam lẫn nữ.
- Tránh đồ quá ngắn, quá hở, quá bó hoặc hoa văn rực rỡ, vì không gian có bàn thờ và ảnh người đã khuất.
- Bỏ mũ nón, kính râm khi vào nhà; nên chọn giày dép dễ cởi vì nhiều nhà ở miền Bắc, miền Trung có tục để dép ngoài cửa.
- Nhà nào có quy định riêng, chẳng hạn mặc đồ tối màu hoặc đồng phục dòng họ, thường sẽ báo trước khi mời.
Nếu không chắc nhà theo nếp nào, cứ mặc đơn giản và lịch sự. Ăn mặc kín đáo bao giờ cũng không sai.
Đám giỗ: sắm lễ và sắp xếpDùng thử ngay trên nhanso.netĐến lúc nào và nên hỏi lại điều gì khi nhận lời mời?
Mỗi gia đình có giờ cúng khác nhau: sáng, chiều hoặc tối, đúng ngày mất hay sớm vào cuối tuần cho con cháu đi làm xa kịp về. Vì vậy khi nhận lời mời, bạn nên hỏi lại giờ cúng và giờ dọn cỗ.
Hãy đến sớm hơn giờ cúng một chút, khoảng mười đến mười lăm phút, để chào hỏi và tìm hiểu nếp nhà. Đến muộn, bước vào lúc mọi người đang khấn sẽ làm gián đoạn không khí trang nghiêm; nếu lỡ muộn, bạn hãy đứng lặng phía sau chờ khấn xong rồi mới đến chào chủ nhà.
Nếu muốn đưa thêm người đi cùng, hãy nhắn trước để gia chủ tính chỗ ngồi và mâm cỗ.
Mang gì đến: lễ vật hay phong bì nhỏ?
Tục lệ mỗi vùng mỗi khác, thậm chí mỗi nhà mỗi khác. Nhiều nơi khách mang theo ít hoa quả, hương nến, bánh trái hoặc một phong bì nhỏ gọi là chút lòng; có nơi gia đình dặn không cần mang gì. Nếu được dặn như vậy, hãy tôn trọng đúng lời dặn.
Khi phân vân, bạn có thể hỏi một người thân quen với gia đình về nếp ở đó. Đồ mang đến nên đơn giản, gọn gàng, đừng cầu kỳ khiến chủ nhà ngại hoặc thấy phải đáp lễ.
- Hoa quả tươi, bánh trái hoặc hương nến là lựa chọn thường gặp.
- Phong bì nên bỏ gọn và đưa bằng hai tay cho người nhà, không đặt nổi giữa mâm cỗ hay trên bàn thờ.
- Nếu bạn là khách hoàn toàn mới, mang quà nhẹ nhàng hơn là cố gắng làm đủ lễ.
- Không mang đồ sống cần chế biến, vì sẽ làm khó người đang bận bịu.
Số tiền trong phong bì tùy tấm lòng và mối quan hệ, không có mức chung.
Thắp hương thế nào khi chưa quen nếp nhà?
Khi đến, bạn chào chủ nhà trước rồi xin phép thắp hương. Đây là nghi thức tỏ lòng kính trọng, không cần làm phô trương. Nếu không rõ nhà theo cách nào, bạn cứ nhìn người nhà làm hoặc hỏi nhỏ một người trong gia đình.
- Chào gia chủ, nói nhỏ xin phép thắp hương cho cụ.
- Lấy một nén hương (hoặc số nén nhà quy định), châm lửa rồi nhẹ nhàng phẩy cho tắt ngọn, không thổi bằng miệng.
- Cầm hương bằng hai tay, đứng trước bàn thờ, hơi cúi đầu vái ba vái hoặc vái nhẹ theo nếp nhà.
- Cắm hương vào bát hương bằng hai tay, lùi một bước rồi cúi chào.
Nhà theo đạo khác hoặc không thắp hương thì thường có cách tưởng niệm riêng như cầu nguyện hay cúi chào trước di ảnh. Khi đó bạn cứ làm theo cách gia đình hướng dẫn, hoặc đứng lặng một lát tỏ lòng kính trọng.
Ngồi vào mâm cỗ sao cho nhã nhặn?
Khi vào mâm cỗ, hãy chờ chủ nhà mời ngồi. Thông thường người lớn tuổi được mời ngồi trước, và mọi người đợi gia chủ nâng ly hoặc mời cơm rồi mới dùng. Bạn cứ ngồi theo sự sắp xếp của chủ nhà.
- Không nói to, cười đùa quá trớn hay bàn chuyện làm ăn thiếu phù hợp.
- Lấy vừa ăn, gắp ở phía mình và dùng đũa chung nếu có.
- Rượu bia chỉ nên dùng ít; người không uống được cứ khéo từ chối, nhất là khi còn phải lái xe.
- Điện thoại để chế độ im lặng, hạn chế chụp ảnh bàn thờ hay người nhà.
Bạn không cần khen chê món ăn quá nhiều; một câu “Cỗ nhà mình ngon quá” là đủ chân thành.
Đi cùng trẻ nhỏ hoặc người lớn tuổi thì cần lưu ý gì?
Dặn trước con những điều đơn giản: chào ông bà chủ nhà, không chạy nhảy gần bàn thờ, không sờ vào đồ cúng. Với người lớn tuổi đi cùng, hãy hỏi gia chủ xem có chỗ ngồi thoải mái gần cửa không, và mang theo nước uống, thuốc thường dùng cho họ.
Nếu bé quấy khóc, hãy bế ra ngoài nghỉ một lát. Chủ nhà thường thông cảm hơn là người khách cứ cố ngồi lại làm ồn.
Những lỗi khách hay mắc phải khi đi giỗ
Phần lớn chuyện gây ngượng đến từ việc không biết nếp nhà, không phải thiếu thiện chí.
- Mặc đồ quá sặc sỡ hoặc ăn mặc như đi tiệc liên hoan.
- Đến quá muộn khi mọi người đã khấn xong, hoặc về quá sớm trước khi gia chủ kịp tiếp đãi.
- Hỏi to về chuyện người mất ra đi thế nào, bệnh gì, trong khi người nhà đang nhớ thương.
- Đem chuyện hơn thiệt, tranh luận chính trị hay tôn giáo ra bàn trong bữa cỗ.
- Chụp ảnh trước bàn thờ hoặc đăng lên mạng khi chưa được cho phép.
Nếu lỡ làm điều chưa phải, một lời xin lỗi nhẹ nhàng với gia chủ là đủ.
Cảm ơn, nhận lộc và ra về như thế nào?
Ăn xong, bạn có thể phụ dọn bát đũa nếu thấy phù hợp và được chủ nhà đồng ý, rồi chào gia chủ trước khi về. Một lời cảm ơn như “Cảm ơn nhà đã mời, chúc cả nhà bình an” là đủ. Nhiều nhà có tục gửi phần lộc cho khách, bạn cứ nhận bằng hai tay và cảm ơn.
Cách nhìn nhận về giỗ chạp có thể khác nhau giữa các gia đình, các vùng và tôn giáo. Khi mình là khách, điều quan trọng nhất là thể hiện sự tôn trọng với tấm lòng của gia chủ.