Vì sao ông bà dễ té ngã hơn?
Té ngã ở người lớn tuổi hiếm khi chỉ do một nguyên nhân. Thường là nhiều điều cộng lại: cơ chân yếu dần, thăng bằng kém đi, mắt nhìn không rõ, thuốc làm chóng mặt, sàn trơn và ánh sáng yếu. Càng hiểu rõ điều này, ta càng biết nên sửa chỗ nào trước.
Có một điều ít được nói tới: sau một lần ngã, nhiều người sợ ngã tiếp nên ngại đi lại. Cơ lại yếu thêm và nguy cơ ngã còn tăng lên. Vì thế phòng ngã không chỉ là lắp thêm đồ, mà còn là giúp ông bà tiếp tục đi lại tự tin.
Kiểm tra huyết ápDùng thử ngay trên nhanso.netNhà vệ sinh và lối đi: nơi cần chú ý trước
Nhà tắm là nơi sàn trơn nhất trong nhà, nên thường đáng ưu tiên sửa đầu tiên. Ông bà vẫn muốn tự lo việc riêng tư của mình, vì vậy hãy làm cho căn phòng an toàn hơn thay vì giành làm hộ.
- Dùng gạch hoặc thảm chống trơn, lau khô sàn sau khi tắm.
- Lắp tay vịn chắc chắn cạnh bồn cầu và chỗ tắm; đừng dùng giá treo khăn thay tay vịn.
- Cho ông bà ngồi ghế nhựa có chân chống trượt khi tắm nếu thấy đứng lâu mệt.
- Để đồ dùng hay dùng như xà phòng, khăn ở độ cao vừa tầm, không phải cúi hay kiễng chân.
- Dọn dây điện, thảm nhăn, ngưỡng cửa gồ cao, đồ đạc chắn lối đi.
Nếu có thể, hạn chế bậc thềm giữa các phòng, hoặc dán băng màu sáng lên mép bậc để dễ nhìn thấy. Với cầu thang, tay vịn hai bên và bậc không bị bóng loáng sẽ an toàn hơn.
Ánh sáng và giày dép
Mắt người lớn tuổi thường thích nghi với bóng tối chậm hơn, nên đi vệ sinh ban đêm là lúc dễ vấp. Một chiếc đèn ngủ nhỏ ở hành lang và gần giường sẽ giúp ích nhiều. Công tắc nên đặt ở chỗ với tay là chạm tới, không cần mò mẫm.
Về giày dép, nên chọn loại đế mềm, bám tốt, ôm chân vừa vặn và có quai hậu. Dép lê rộng, đế mòn hoặc tất trơn đi trong nhà là những thứ dễ khiến người ta trượt chân. Quần áo quá dài lê dưới đất cũng nên được cắt gấu lại.
Cùng ông bà đi một vòng quanh nhà vào buổi tối, thử ở vị trí của người đi chậm, chân hơi run. Chỗ nào bạn thấy vướng thì chỗ đó đáng sửa.
Giường, ghế và những thói quen nhỏ mỗi ngày
Nhiều cú ngã xảy ra lúc đứng dậy, không phải lúc đi bộ. Đứng dậy quá nhanh khỏi giường hay ghế có thể làm chóng mặt thoáng qua, nhất là buổi sáng hoặc sau khi ngồi lâu.
- Khi thức dậy, ngồi thêm một lúc ở mép giường rồi mới đứng; đứng yên vài giây trước khi bước đi.
- Giường và ghế nên có độ cao vừa phải, để khi ngồi hai bàn chân chạm đất; ghế có tay vịn giúp đứng lên dễ hơn.
- Đặt điện thoại, nước uống, kính đeo mắt trong tầm với cạnh giường để ban đêm không phải rướn người.
- Tránh xách đồ nặng hoặc cầm nhiều thứ cùng lúc khi đi lên xuống bậc thang.
- Dùng gậy hoặc khung tập đi khi bác sĩ hoặc người có chuyên môn khuyên, và điều chỉnh độ cao cho vừa.
Vận động nhẹ để giữ thăng bằng
Cơ chân khỏe và cảm giác thăng bằng tốt giúp giảm nguy cơ ngã. Các bài đơn giản như đi bộ chậm, đứng lên ngồi xuống khỏi ghế, đứng một chân bám vào mặt bàn hoặc tập thái cực quyền, dưỡng sinh nhẹ thường được nhiều người lựa chọn.
Hãy bắt đầu từ từ, có người ở bên cạnh và dừng lại khi thấy chóng mặt hay đau. Người có bệnh xương khớp, tim mạch hoặc từng bị ngã nên hỏi bác sĩ về bài tập phù hợp với mình.
Khi có người bị ngã
Điều quan trọng nhất là giữ bình tĩnh. Đừng vội kéo người ngã dậy, vì nếu có chấn thương ở hông, cột sống hay cổ thì việc di chuyển sai cách có thể làm nặng hơn.
- Hỏi han nhẹ nhàng, xem người đó có tỉnh táo, đau ở đâu, có cử động được không.
- Nếu đau dữ dội, không cử động được, đập đầu, choáng váng hoặc chảy máu nhiều thì gọi cấp cứu và giữ nguyên tư thế, đắp ấm.
- Nếu chỉ xây xát nhẹ và tỉnh táo, giúp ông bà ngồi dậy từ từ, nghỉ rồi theo dõi thêm.
- Sau mỗi lần ngã, kể cả không đau, nên đưa đi khám để tìm nguyên nhân.
Trong vài ngày sau cú ngã, hãy để ý xem ông bà có đau tăng lên, sưng bầm, đi lại khó hơn, buồn nôn hoặc lú lẫn không. Những dấu hiệu này cần đi khám ngay chứ không nên chờ qua đêm.
Khi ông bà ở một mình hoặc con cháu ở xa
Nhiều gia đình có ông bà ở riêng, con cháu đi làm ăn xa. Lúc này điều quan trọng là có cách để ông bà báo tin nhanh khi gặp sự cố và có người biết sớm.
- Đặt điện thoại bàn hoặc di động ở chỗ dễ với, lưu sẵn số con cháu, hàng xóm và cấp cứu bằng cỡ chữ lớn.
- Hẹn giờ gọi điện hoặc nhắn tin mỗi ngày; nếu quá giờ không trả lời thì nhờ hàng xóm sang xem.
- Nhờ người thân hoặc hàng xóm giữ một chìa khóa dự phòng.
- Dùng ổ điện, đèn cảm ứng ở lối đi ban đêm, đồng hồ có chuông nhắc uống thuốc.
- Con cháu về thăm nên dành một buổi đi một vòng quanh nhà, sửa những chỗ vướng thay vì chỉ mua quà.