Nhị thập bát tú là gì? 28 chòm sao trong lịch dân gian xưa

Mở một cuốn lịch vạn niên truyền thống, bạn sẽ gặp các tên như Giác, Cang, Đê, Phòng, Tâm, Vĩ ghi theo từng ngày. Bài này giải thích ngắn gọn đó là gì, đọc ra sao và nên dùng ở mức nào cho nhẹ nhàng.

6 phút đọc · Xem ngày, xem tuổi · Cẩm nang nhanso.net

Nhị thập bát tú nghĩa là gì?

Nhị thập bát tú nghĩa là hai mươi tám vì sao, hay hai mươi tám “tú”. Người xưa quan sát bầu trời và chia các chòm sao nằm dọc đường đi của Mặt Trăng thành 28 nhóm, mỗi nhóm có một cái tên riêng. Cách chia này có từ rất lâu trong thiên văn cổ phương Đông, sau đó đi vào lịch pháp và các sách xem ngày.

Chữ “tú” hiểu gần với “trạm dừng” hay “nhà trọ” trên đường đi của Mặt Trăng. Mặt Trăng đi hết một vòng quanh bầu trời trong khoảng hơn hai mươi bảy ngày, nên 28 sao có thể hình dung như 28 trạm mà nó lần lượt đi qua. Đó là lý do nhiều tài liệu cổ gắn mỗi ngày với một sao.

Âm lịch hôm nayDùng thử ngay trên nhanso.net

Bốn nhóm, mỗi nhóm bảy sao gồm những sao nào?

Theo cách phân chia quen thuộc, 28 sao được xếp thành bốn nhóm ứng với bốn phương và bốn linh thú:

  • Phương Đông, Thanh Long: Giác, Cang, Đê, Phòng, Tâm, Vĩ, Cơ.
  • Phương Bắc, Huyền Vũ: Đẩu, Ngưu, Nữ, Hư, Nguy, Thất, Bích.
  • Phương Tây, Bạch Hổ: Khuê, Lâu, Vị, Mão, Tất, Chủy, Sâm.
  • Phương Nam, Chu Tước: Tỉnh, Quỷ, Liễu, Tinh, Trương, Dực, Chẩn.

Mỗi sao còn được gắn với một yếu tố ngũ hành và một con vật tượng trưng. Những chi tiết này khác nhau đôi chút giữa các sách, nên bạn không cần học thuộc; chỉ cần biết đây là hệ thống tên gọi quen thuộc của lịch cổ.

Thứ tự trong từng nhóm cũng là thứ tự khi đếm ngày, nên người ta hay đọc liền một mạch từ Giác đến Chẩn như đọc một bài vè.

Mỗi ngày ứng với một sao như thế nào?

Trong lịch dân gian, các sao được gán cho ngày theo một vòng lặp liên tục: hết sao thứ 28 là Chẩn thì quay về sao đầu là Giác. Vòng này chạy độc lập với tháng âm lịch, nên mùng một của tháng này và tháng sau thường không rơi vào cùng một sao.

Vì 28 chia hết cho 7, nên mỗi sao luôn rơi vào cùng một thứ trong tuần. Đó là lý do người xưa còn xếp bảy sao liền nhau theo bảy ngày, tạo thành nhịp tuần quen thuộc.

Sách xem ngày cho mỗi sao một lời nhận xét: sao nào hợp với việc gì như cưới hỏi, xây cất, khai trương, sao nào nên tránh việc gì.

Làm sao tra sao của một ngày bất kỳ?

Cách dễ nhất là xem trang âm lịch của ngày cần tra, nơi thường ghi sẵn tên sao. Nếu muốn hiểu cơ chế, bạn có thể tự đếm theo vòng 28 sao.

  1. Đánh số 28 sao theo thứ tự: Giác 1, Cang 2, Đê 3, … đến Chẩn 28.
  2. Biết sao của hôm nay, ví dụ hôm nay là sao Giác (số 1).
  3. Cộng thêm số ngày muốn đếm: sau 10 ngày là sao số 11, tức Hư.
  4. Nếu tổng vượt 28 thì trừ đi 28 rồi đếm tiếp: sao Chẩn (28) hôm nay thì ngày mai là Giác.

Ví dụ thứ hai: hôm nay là sao Cơ (số 7), ba ngày sau là số 10, tức sao Nữ. Phép đếm này chỉ cho bạn biết cơ chế, còn việc ngày nào mang sao gì ở năm cụ thể thì nên tra từ lịch đáng tin cậy.

Tên sao có ý nghĩa gì trong chuyện chọn ngày?

Người ta thường xem nhị thập bát tú cùng nhiều yếu tố khác như ngày hoàng đạo, trực, tuổi gia chủ. Mỗi sao được cho là hợp với một số việc. Chẳng hạn các sách hay nói sao này thuận cưới hỏi, sao kia thuận xây cất, sao nọ nên cẩn thận khi động thổ.

Điều đáng lưu ý là các sách không phải lúc nào cũng thống nhất. Cùng một sao, sách này khen nhiều, sách kia chỉ khen vừa, nên không có lời phán dứt khoát nào cho mọi nơi. Mỗi nguồn lịch có thể nhận xét hơi khác nhau, vì vậy đây chỉ là điều để tham khảo.

Nếu thấy lịch ghi một ngày đẹp theo sao này nhưng lại xấu theo yếu tố khác, đừng băn khoăn quá. Đó chính là lý do người ta xem tổng thể chứ không chỉ dựa vào một tên sao.

Dùng khi chọn ngày thế nào cho hợp lý?

Nhiều gia đình khi chọn ngày cho việc lớn như cưới hỏi, động thổ hay nhập trạch thường xem nhiều yếu tố cùng lúc. Nhị thập bát tú chỉ là một trong các yếu tố đó, thường dùng để cân nhắc thêm khi đã có vài ngày ưng ý.

Cách làm thực tế là ưu tiên điều kiện thật của gia đình trước: thời gian rảnh của người thân, thời tiết, ngân sách, lịch của nhà cung cấp. Sau đó mới dùng lịch để chọn ngày tốt nhất trong số những ngày khả thi. Nếu hai ngày đều thuận tiện, ngày có sao được xem là hợp việc sẽ là điểm cộng nho nhỏ; nếu không, đừng vì một tên sao mà dời lịch của cả họ hàng.

Những hiểu lầm thường gặp về 28 sao

Hiểu lầm đầu tiên là coi nhị thập bát tú giống các cung hoàng đạo phương Tây. Thực ra đây là hệ thống khác, lấy Mặt Trăng làm mốc và gắn với lịch âm cùng văn hóa phương Đông.

Hiểu lầm thứ hai là tưởng tên sao quyết định số phận của người sinh vào ngày đó. Trong sách xem ngày, sao chỉ được dùng để nhận xét về ngày làm việc, không phải để đánh giá con người.

Hiểu lầm thứ ba là cho rằng phải theo đúng lời sách mới yên. Người xưa vốn dùng lịch như một sự gợi ý để sắp xếp công việc, còn sự chuẩn bị chu đáo mới làm nên kết quả.

Hỏi đáp

Nhị thập bát tú có phải là thiên văn học hiện đại không?

Không. Đây là cách chia bầu trời của thiên văn cổ phương Đông, sau đó được dân gian dùng trong lịch và sách xem ngày. Việc gán tính chất tốt xấu cho từng sao là quan niệm truyền thống, không phải kết luận khoa học.

Có cần học thuộc tên 28 sao không?

Không cần. Bạn chỉ cần tra lịch của ngày cụ thể là biết ngày đó thuộc sao nào. Điều quan trọng hơn là hiểu đây chỉ là một yếu tố tham khảo bên cạnh nhiều yếu tố khác khi chọn ngày.

Ngày có sao xấu thì có nên hoãn việc không?

Với việc nhỏ thường ngày thì không cần. Với việc lớn, nhiều người thích chọn ngày có nhiều điểm thuận lợi, nhưng nếu chỉ có một ngày phù hợp với mọi người thì cứ làm và giữ tâm thế thoải mái. Sự chuẩn bị chu đáo mới là điều quyết định.

Nhị thập bát tú gồm những sao nào?

Gồm 28 sao chia bốn nhóm: Giác, Cang, Đê, Phòng, Tâm, Vĩ, Cơ; Đẩu, Ngưu, Nữ, Hư, Nguy, Thất, Bích; Khuê, Lâu, Vị, Mão, Tất, Chủy, Sâm; Tỉnh, Quỷ, Liễu, Tinh, Trương, Dực, Chẩn.

Vì sao một sao luôn rơi vào cùng một thứ trong tuần?

Vì vòng sao dài 28 ngày, tức đúng bốn tuần. Cứ sau 28 ngày thì sao cũ quay lại và cũng rơi vào đúng thứ đó trong tuần.

Sao ngày có liên quan đến tuổi của mỗi người không?

Theo cách dùng phổ biến, sao ngày được xem là yếu tố của ngày, không phải của người. Việc xem hợp tuổi là một chuyện khác, dùng thêm khi chọn ngày cho việc lớn.

Mỗi sách lịch nói khác nhau thì tin sách nào?

Sự khác nhau là bình thường vì các tài liệu xuất phát từ nhiều trường phái. Bạn có thể chọn một nguồn quen thuộc trong gia đình và dùng nhất quán, đồng thời coi đây là gợi ý chứ không phải quy định bắt buộc.

Thấy hữu ích? Gửi trang này cho người thân, bạn bè.

Facebook

Chia sẻ trang này

Ảnh xem trước: Nhị thập bát tú là gì? 28 chòm sao trong lịch dân gian
nhanso.net Nhị thập bát tú là gì? 28 chòm sao trong lịch dân gian Nhị thập bát tú là gì? Giải thích 28 chòm sao theo quan niệm dân gian: bốn nhóm bảy sao, vòng lặp theo ngày, cách tra lịch và vì sao chỉ nên tham khảo…