Vì sao nhiều người chăm mà vẫn học không hiệu quả
Nhiều bạn ngồi bàn hàng giờ nhưng cuối cùng vẫn thấy mình không nhớ gì. Nguyên nhân thường không phải do lười hay kém, mà do cách học: đọc đi đọc lại thấy quen mắt nên tưởng là đã hiểu, trong khi chưa từng thử tự nhớ lại. Cảm giác quen thuộc khác hẳn với khả năng làm được bài khi gấp sách.
Vì vậy, tự học tốt là chuyển từ học bị động (nghe, đọc, chép) sang học chủ động (tự hỏi, tự giải, tự giảng).
Học online hiệu quảDùng thử ngay trên nhanso.netĐặt mục tiêu nhỏ và cụ thể
Mục tiêu như “học giỏi môn Toán” quá rộng nên khó bắt đầu. Hãy chia nhỏ thành việc làm được trong một buổi: “hoàn thành mười bài tập chương hai” hoặc “đọc xong và tóm tắt một bài”. Mục tiêu nhỏ cho cảm giác tiến bộ, và cảm giác đó giữ động lực lâu hơn quyết tâm lớn.
- Mỗi tuần chọn vài việc quan trọng nhất, mỗi ngày chỉ ghi vài việc cụ thể.
- Ghi rõ thời gian và địa điểm học, ví dụ bảy giờ tối tại bàn học.
- Cuối tuần xem lại việc nào xong, việc nào chưa và vì sao.
Nếu một mục tiêu liên tục không làm được, hãy thu nhỏ nó lại chứ đừng bỏ. Làm ít nhưng đều thường tốt hơn làm nhiều rồi bỏ dở.
Một tuần tự học trông như thế nào
Để dễ hình dung, đây là một ví dụ minh họa cho học sinh đang ôn ba môn. Bạn có thể chỉnh lại theo lịch của mình.
- Thứ Hai và thứ Năm: môn khó nhất, vào lúc đầu óc còn tỉnh, khoảng bốn mươi lăm phút một đợt.
- Thứ Ba và thứ Sáu: môn thứ hai, xen kẽ đọc bài và làm bài tập.
- Thứ Tư: xem lại ghi chép của cả tuần, làm thẻ câu hỏi cho phần chưa chắc.
- Cuối tuần: một buổi tự kiểm tra ngắn không nhìn tài liệu, rồi sửa lỗi sai.
Điểm đáng chú ý là mỗi môn xuất hiện nhiều lần trong tuần với thời lượng ngắn, thay vì một buổi dài. Cách này tận dụng ôn tập ngắt quãng, và dễ giữ hơn nhiều so với kế hoạch kín lịch mà ba hôm sau đã bỏ.
Ôn tập ngắt quãng
Nghiên cứu về trí nhớ cho thấy ôn lại một nội dung nhiều lần, cách nhau vài ngày, ghi nhớ tốt hơn học dồn trong một đêm. Đây gọi là ôn tập ngắt quãng. Quên một ít giữa các lần ôn không phải thất bại, mà chính là lúc não bộ được “tập” nhớ lại.
Một nhịp ôn đơn giản: xem lại bài sau một ngày, rồi sau vài ngày, rồi sau một tuần, và trước kỳ thi thì xem lại lần nữa. Mỗi lần chỉ cần mười đến mười lăm phút.
Ghi ngày ôn lại ngay trên tiêu đề bài trong vở hoặc ứng dụng ghi chú, như một dấu nhắc nhỏ.
Tự kiểm tra: gấp sách lại và thử nhớ
Tự kiểm tra là cách ôn có hiệu quả nhất vì buộc bạn nhớ lại chủ động. Thay vì đọc đi đọc lại, hãy gấp sách, viết ra những gì còn nhớ, rồi mở sách đối chiếu chỗ thiếu.
- Làm thẻ câu hỏi: câu hỏi một mặt, đáp án một mặt.
- Tự ra đề ngắn sau mỗi chương rồi làm thử như thi thật.
- Giải thích bài cho một người khác, hoặc nói to lên một mình. Chỗ nào nói không trôi là chỗ chưa hiểu.
- Làm lại bài tập đã sai sau vài ngày, không nhìn đáp án.
Đừng nản khi lần đầu tự kiểm tra thấy mình nhớ ít. Đó là thông tin có giá trị: bạn vừa biết chính xác phần nào cần học tiếp.
Ghi chép gọn, dễ xem lại
Ghi chép tốt không phải chép lại tất cả. Hãy ghi ý chính, từ khóa, ví dụ tiêu biểu và những câu hỏi còn thắc mắc. Dùng ký hiệu và cách trình bày riêng giúp bạn xem lại nhanh.
- Chừa lề trống để viết câu hỏi hoặc bổ sung sau.
- Cuối buổi, tóm tắt cả bài trong vài dòng bằng lời của chính mình.
- Dùng sơ đồ hoặc bảng khi nội dung có nhiều phần liên quan nhau.
- Tô màu vừa phải; tô cả trang thì không còn gì nổi bật.
Quan trọng là xem lại ghi chép. Một quyển vở đẹp mà không mở ra lần nào thì chưa giúp được nhiều.
Quản lý xao nhãng thay vì cố gắng chịu đựng
Điện thoại, mạng xã hội và video ngắn là những thứ dễ cuốn bạn ra khỏi việc học nhất. Thay vì cố dùng ý chí, hãy sắp xếp môi trường để ít bị cám dỗ.
- Để điện thoại ở phòng khác hoặc tắt thông báo trong lúc học.
- Học theo từng đợt ngắn có tập trung, rồi nghỉ vài phút để đứng dậy, uống nước.
- Chuẩn bị đủ sách vở trước khi ngồi xuống để khỏi phải rời bàn.
- Dành khoảng thời gian giải trí có chủ ý sau khi hoàn thành việc, thay vì lẻ tẻ giữa giờ học.
Khi mất động lực hoặc học mãi không tiến bộ
Ai tự học một thời gian cũng có lúc chững lại. Khi đó đừng vội kết luận mình không hợp. Hãy xem lại mục tiêu có quá lớn không, giấc ngủ có đủ không, và bạn đang học bị động hay chủ động.
Tìm một người bạn học cùng để hẹn giờ, đặt câu hỏi cho nhau cũng giúp giữ nhịp. Nếu có chỗ thật sự không hiểu, hỏi thầy cô hoặc anh chị khóa trên sớm, đừng để lỗ hổng chồng chất.
Hãy thử vài cách trong hai tuần rồi giữ lại cách hợp với mình. Không có phương pháp duy nhất đúng cho tất cả mọi người.