Những tuần đầu cơ thể mẹ thay đổi ra sao?
Sau sinh, tử cung co nhỏ dần, sản dịch ra trong nhiều tuần, vết khâu hoặc vết mổ cần thời gian lành, ngực căng sữa, người mệt mỏi và dễ ra mồ hôi. Đây là những thay đổi thường gặp. Hồi phục kéo dài nhiều tuần, nên mẹ đừng vội đòi hỏi bản thân quay lại nhịp cũ.
Sinh thường và sinh mổ có nhịp hồi phục khác nhau, và từng mẹ cũng khác nhau. Nếu bác sĩ hay hộ sinh dặn riêng điều gì, hãy ưu tiên làm theo lời dặn đó.
Thủ tục chế độ thai sảnDùng thử ngay trên nhanso.netNghỉ ngơi thế nào khi phải thức đêm cho bé bú?
Mẹ cần thời gian để cơ thể hồi phục, nhất là khi vừa phải thức đêm cho bé bú. Hãy tranh thủ ngủ khi bé ngủ và nhờ người nhà đỡ những việc khác.
- Chấp nhận nhà cửa chưa gọn; việc nhà có thể chờ, giấc ngủ của mẹ thì không.
- Thống nhất với gia đình ai trực đêm nào, để mẹ có ít nhất một đoạn ngủ dài.
- Hạn chế khách thăm vào giờ bé và mẹ cần ngủ.
- Nằm hoặc ngồi thoải mái khi cho bú, kê gối đỡ lưng và tay.
Một giấc ngủ ngắn ban ngày cũng giúp ích nhiều hơn là cố làm thêm việc.
Ăn uống cho mẹ sau sinh
Mẹ cần ăn đủ bữa để lấy lại sức và có nguồn năng lượng cho việc chăm con.
- Ăn đủ bữa với đạm, rau xanh, trái cây, tinh bột và chất béo tốt; uống đủ nước, nhất là khi cho con bú.
- Chia nhỏ bữa ăn nếu mẹ ăn không nhiều một lần.
- Để sẵn nước uống và món ăn nhẹ cạnh chỗ cho bé bú.
- Các món truyền thống như cháo, canh, cá, thịt nạc nấu mềm đều tốt nếu nấu hợp vệ sinh và đa dạng.
Nếu mẹ ăn chay, có bệnh nền hoặc dị ứng thực phẩm, hãy hỏi bác sĩ hay chuyên viên dinh dưỡng để có thực đơn phù hợp. Đừng tự cắt hẳn nhóm thực phẩm nào vì sợ “lên cân”; việc giảm cân nên tính sau, khi sức khỏe đã ổn.
Vận động nhẹ và phục hồi sàn chậu
Đi lại nhẹ nhàng trong nhà sớm khi bác sĩ cho phép, rồi tăng dần theo sức. Đi lại giúp máu lưu thông, giảm táo bón và cảm giác nặng nề.
Tập các bài vận động nhẹ hoặc bài sàn chậu theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Mẹ sinh mổ hoặc có vết khâu nên hỏi kỹ bác sĩ trước khi bắt đầu bất kỳ bài tập nào, và tránh nâng vật nặng khi chưa được cho phép.
Nếu thấy đau tăng, ra máu nhiều hơn sau khi vận động, hãy dừng lại và hỏi ý kiến bác sĩ.
Kiêng cữ cũ nào còn cần, nào nên bỏ?
Một số kiêng cữ cũ như kiêng tắm gội tuyệt đối, kiêng hẳn nhiều loại thực phẩm hay nằm bên than hồng không còn cần thiết và đôi khi còn bất lợi. Giữ vệ sinh sạch sẽ, ăn uống đa dạng thường tốt hơn. Dù vậy, mỗi mẹ có tình trạng riêng, nên hãy làm theo lời bác sĩ hoặc hộ sinh.
Với các cụ, ông bà chăm cháu và con theo kinh nghiệm bằng cả tấm lòng. Cách êm nhất là cảm ơn, lắng nghe, rồi nhẹ nhàng nói “bác sĩ dặn như vậy” khi cần thay đổi. Giữ ấm vừa phải, tránh gió lùa trực tiếp là hợp lý; còn ủ kín, nằm phòng bí là không cần thiết.
Dấu hiệu cần đi khám sớm
Hồi phục sau sinh có thể kéo dài nhiều tuần, nhưng có những dấu hiệu không nên chờ đợi. Hãy liên hệ cơ sở y tế khi thấy bất thường.
- Sốt, ớn lạnh hoặc đau bụng dưới tăng dần.
- Ra máu nhiều, máu cục lớn hoặc sản dịch có mùi hôi.
- Vết mổ hoặc vết khâu sưng đỏ, chảy dịch, đau tăng.
- Căng tức ngực kèm vùng ngực đỏ, nóng, đau nhiều.
- Đau đầu dữ dội, khó thở, đau ngực hoặc sưng đau một bên bắp chân.
Đừng bỏ buổi khám hậu sản. Đó là cơ hội để bác sĩ kiểm tra sức khỏe của mẹ và giải đáp những lo lắng mà mẹ ngại hỏi.
Tâm trạng sau sinh: khi nào là bình thường, khi nào cần giúp đỡ?
Nhiều mẹ thấy dễ khóc, lo âu hay cáu gắt trong những ngày đầu do thay đổi nội tiết và thiếu ngủ. Điều này khá phổ biến và thường giảm dần.
Nếu cảm giác buồn bã, trống rỗng, mất hứng thú hoặc lo lắng kéo dài, hay có ý nghĩ làm hại bản thân, hãy nói ngay với người thân và bác sĩ để được hỗ trợ. Đây không phải là “yếu đuối” hay “không biết thương con”; đó là tình trạng sức khỏe có thể được chăm sóc và điều trị.
Người thân cũng nên để ý: mẹ hay ngồi lặng, ít nói, bỏ ăn, không muốn bế con hay khóc nhiều là những dấu hiệu cần nhẹ nhàng hỏi han và đưa đi khám.
Chia sẻ việc chăm con trong gia đình
Chăm con là việc của cả gia đình. Khi mẹ được quan tâm đầy đủ, bé cũng được chăm sóc tốt hơn.
- Chia việc rõ ràng: ai thay tã, ai nấu ăn, ai trông bé để mẹ ngủ một giấc dài.
- Bố hoặc người thân cùng tham gia chăm bé từ sớm, không để mọi việc dồn lên một người.
- Cho phép mẹ nói ra cảm xúc mà không bị phán xét hay so sánh.
- Nhận sự giúp đỡ từ gia đình, bạn bè, và hạn chế khách thăm khi mẹ cần nghỉ.
Khi nhờ vả, hãy nói cụ thể: “Anh bế bé giúp em một tiếng để em ngủ” hiệu quả hơn nhiều so với “giúp em với”. Một lịch phân công dán ở nơi dễ thấy cũng giúp cả nhà bớt cãi vã vì mệt.