Đặt bàn thờ ở đâu và cần chuẩn bị gì?
Bàn thờ nên đặt ở nơi yên tĩnh, sạch sẽ, thường trong phòng khách hoặc gian thờ của nhà. Nhiều gia đình đặt tạm bàn riêng cho người mới mất, tách với bàn thờ gia tiên, để con cháu tiện thắp hương hằng ngày.
- Di ảnh: chọn tấm ảnh rõ mặt, trang nhã, người nhà thấy gần gũi nhất, có thể lồng khung có viền đen hoặc khung gỗ.
- Bát hương riêng, đặt giữa bàn; phần lớn gia đình nhờ người am hiểu hoặc vị chức sắc hướng dẫn cách đặt lần đầu.
- Đèn hoặc nến, bình hoa, chén nước, đĩa trái cây, có thể thêm chén cơm giản dị.
- Một ít gạo hoặc muối trong bát hương là nếp ở một số nơi, không nơi nào cũng làm.
Nếu chưa chắc về cách đặt, hãy hỏi người lớn tuổi trong họ hoặc người trong làng biết lệ, vì mỗi vùng mỗi khác.
Đặt bàn thờ gia tiênDùng thử ngay trên nhanso.netNhà chật, ở chung cư, thuê trọ thì bố trí thế nào?
Không phải nhà nào cũng có gian thờ riêng. Với căn hộ hoặc phòng thuê, một kệ treo tường hoặc một góc bàn thấp, sạch, kín đáo là đủ. Điều nên tránh là đặt bàn thờ ở nơi người ta thường xuyên đi lại, ồn ào hoặc ngay trong khu vệ sinh, bếp.
Chung cư thường hạn chế khói hương vì còi báo cháy. Bạn có thể dùng hương điện, đèn điện thay nến, hoặc thắp ít nén hương rồi mở cửa thoáng. Nhiều gia đình thấy điều đó vẫn giữ trọn lòng thành, vì cốt lõi là sự tưởng nhớ.
Nếu phải ở xa nhà, bạn có thể đặt di ảnh, một bình hoa nhỏ và thắp hương cùng giờ với gia đình ở quê qua điện thoại cho đỡ cách trở.
Lễ vật và cách thắp hương hằng ngày ra sao?
Gia đình thường thắp hương vào buổi sáng và tối, đặc biệt trong những ngày đầu. Lễ vật không cần nhiều; một đĩa trái cây, bình hoa tươi, chén nước và vài món người mất lúc sống vẫn thích là đủ thể hiện lòng thương nhớ.
Khi thắp hương, nên giữ lòng yên tĩnh, vái nhẹ và có thể thầm nói vài lời. Nếu bạn theo đạo khác, như Công giáo hay Tin Lành, thì nơi tưởng niệm thường chỉ gồm ảnh, hoa, nến và cầu nguyện theo cách của đạo, không dùng bát hương.
Giữ bàn thờ sạch sẽ, lau bụi nhẹ nhàng, thay nước và hoa đều đặn; việc ấy cũng là cách con cháu tĩnh tâm.
Chăm sóc bàn thờ trong những ngày đầu: ai làm, làm gì?
Thường người con hoặc người thân sống gần nhất là người trông nom bàn thờ trong những ngày đầu, nhưng không có quy định cứng. Điều quan trọng là có người thay phiên để hương khói không đứt quãng và bàn thờ luôn sạch.
- Buổi sáng: thay nước, thắp một nén hương, vái nhẹ.
- Trong ngày: nếu có món người mất thích, có thể dâng thêm vào bữa cơm.
- Buổi tối: thắp hương, kiểm tra nến, đèn hoặc hương cho an toàn.
- Cuối tuần hoặc khi cần: lau bụi, thay hoa, thay trái cây đã héo.
Nhớ an toàn cháy nổ: không để nến hay hương cháy khi cả nhà vắng, và để xa rèm, giấy, đồ dễ cháy. Với người ở cùng trẻ nhỏ, đặt bàn thờ đủ cao để trẻ không với tới.
Thờ riêng bao lâu và khi nào hợp thờ cùng gia tiên?
Nhiều nơi giữ bàn thờ riêng cho người mới mất trong suốt thời gian để tang, thường gắn với các mốc cúng như 49 ngày, 100 ngày, giỗ đầu rồi giỗ hết tang. Sau mốc nào thì đưa vào hợp thờ cùng gia tiên là điều khác nhau tùy dòng họ, vùng miền.
Việc chuyển bát hương, di ảnh sang bàn thờ gia tiên thường nhờ người am hiểu hoặc người lớn trong họ làm cùng, có lễ báo với tổ tiên. Có gia đình hợp thờ sớm hơn vì nhà chật hoặc theo nếp riêng; không có cách nào là duy nhất đúng.
- Hỏi người lớn tuổi trong họ về nếp của dòng họ mình.
- Ghi sẵn ngày mất âm lịch để tính các mốc cúng.
- Nếu phải di chuyển nhà, bàn bạc cách thức thật kỹ và làm trang nghiêm, không vội vàng.
Gia đình theo đạo khác hoặc không theo tôn giáo nào thì sao?
Gia đình Công giáo hay Tin Lành thường đặt ảnh, hoa, nến và cầu nguyện theo đạo, không thắp hương. Gia đình theo Phật giáo có thể thờ theo nếp chùa mình quy y và nhờ sư hướng dẫn tụng kinh, hồi hướng.
Gia đình không theo tôn giáo cụ thể vẫn có thể lập một góc tưởng niệm giản dị với ảnh, hoa tươi và một ngọn đèn. Không có hình thức nào cao hơn hình thức nào, miễn là con cháu thấy ấm lòng và người ngoài nhìn vào thấy sự trân trọng.
Những lúng túng thường gặp và nên xử lý thế nào?
Nhiều người băn khoăn mình làm sai nếp thì sao. Thực tế các vùng và các dòng họ khác nhau khá nhiều, nên điều bạn làm với lòng thành rất khó gọi là sai. Khi chưa rõ, cách an toàn nhất là hỏi người lớn tuổi hoặc người chuyên trách ở địa phương thay vì lên mạng làm theo nhiều nguồn mâu thuẫn.
Cũng đừng để chuyện nghi lễ thành áp lực tiền bạc. Người mất không đòi hỏi mâm cao cỗ đầy; một nén hương đều đặn có ý nghĩa hơn một lần cúng linh đình.
Giữ bàn thờ bằng sự thành tâm
Bàn thờ không cần đắt tiền hay cầu kỳ. Điều con cháu mong nhất là thắp nén hương với lòng nhớ thương, sống tử tế và hòa thuận với nhau, đó cũng là cách giữ gìn truyền thống mà người đã khuất vẫn mong.